Mevzuat

  İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA TÜZÜK  07.04.2006 tarih ve 2006/10333 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren  "İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları Hakkında Tüzüğün Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tüzük" (R.G:28.04.2006/26512) ile yürürlükten kaldırıldı. Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi-No : 31.1.1973 - 7/5734 Dayandığı Kanunun Tarihi-No : 25.8.1971 - 1475 Resmi Gazete Tarihi-No : 19.2.1973 - 14453     - KAPSAM: Madde 1 - İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere işçi sağlığı ve iş güvenliği kurullarının hangi işyerlerinde kurulacağı ve bu kurulların kuruluş tarzları çalışma usulleri ödev ve yetkileri bu Tüzükte belirtilmiştir.   - KURULLARIN KURULACAĞI İŞYERLERİ: Madde 2 - İş Kanununun 6 ncı maddesi uyarınca sanayiden sayılan ve devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran (Elli dahil) altı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde her işveren bir işçi sağlığı ve iş güvenliği kurulu kurmakla yükümlüdür. İşverene bağlı fabrika müessese işletme veya işletmeler grubu birden çok işyeri bulunduğu hallerde de bunların her birisinde ayrı birer işçi sağlığı ve iş güvenliği kurulu kurulur.   - KURULLARI OLUŞTURAN KİŞİLER: Madde 3 - İşçi sağlığı ve iş güvenliği kurulları aşağıda belirtilen kim­selerden oluşur. a) İşveren veya işveren vekili, b) İşyeri güvenlik şefi yoksa, işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında görevli teknik bir kişi, c) İşyeri hekimi, d) Sosyal işler danışmanı yoksa personel veya sosyal işleri yürütmekle görevli bir kişi, e) Varsa sivil savunma uzmanı, f) İşyerinde görevli formen ustabaşı veya usta, g) 2821 sayılı Kanunun değişik 30 uncu maddesi hükmü uyarınca işyerinde bulunan sendika temsilcilerinin kendi aralarında seçecekleri bir işçi işyerinde sendika temsilcisi yoksa o işyerindeki işçilerin yarıdan fazlasının katılacağı toplantıda açık oyla seçilecek bir işçi. Kurulun başkanı işveren veya vekili sekreteri ise (b) bendinde sözü edi­len kişidir. (b),(c),(d),(e) bentlerinde gösterilen üyeler işveren veya işveren vekili tarafından atanır. (f) bendinde belirtilen üye o işyerindeki formen ustabaşı veya ustalar ta­rafından seçilir. (f) ve (g) bentlerinde sözü geçen kurul üyelerinin aynı usullerle birer de yedekleri seçilir.   - KURULLARIN ÖDEV VE YETKİLERİ: Madde 4 - İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği kurullarının ödev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir. a) İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği konularında o işyerinde çalışanlara yol göstermek işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin tedbirleri tespit et­mek ve işveren veya işveren vekiline tekliflerde bulunmak, işyerinin niteliğine uygun bir işçi sağlığı ve iş güvenliği iç yönetmeliği taslağı hazırlamak ve işverenin veya vekilinin onayına sunmak ve iç yönetmeliğin uygulanmasını izlemek, b) Makina ve tezgahlarla gerekli koruyucuların güvenlik verici bir şekilde yerleştirilmesi, uygulanan çalışma usulleri, kullanılan malzeme kişisel korunma araçları, işyerinin temizliği gibi işyerinde, işçi sağlığını ve iş güvenliğini sağlayacak bir düzen kurulması için işverene veya işveren ve­kiline tekliflerde bulunmak, c) Ölüm veya sürekli iş görememezlikle sonuçlanan her iş kazası veya meslek hastalığında yahut işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili bir tehlike ha­linde gerekli araştırma inceleme ve soruşturmayı yapmak alınması gereken tedbirleri bir raporla tespit ederek işveren veya işveren vekiline vermek. d) İşyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği eğitim ve öğretimini planlamak, bu konu ve kurallarla ilgili programları hazırlamak işverenin veya işveren ve­ kilinin onayına sunmak veya uygulanmasını izlemek. e) İşyerinde işçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanıp yerleştirilmesi ve geliştirilmesi bu konudaki ilgilinin devamı ve pekiştirilmesi için yayınlar yapmak konferanslar verdirmek ve benzer çalışmalarda bulunmak. f) Tesislerin bakım ve onarımlarında gerekli güvenlik tedbirleri plan­lamak ve kontrol etmek. g) İşyerinin özelliklerine göre işçilerin periyodik sağlık muayene ve kontrollerinin yapılıp yapılmadığını izlemek. h) İşyerinde yangınla ilgili tedbirlerin yeterliğini ve ekiplerin çalışmalarını izlemek, bu konuda işverene veya işveren vekiline tekliflerde bulunmak, ı) Sağlık ve güvenlik durumu ile ilgili yenilikleri izlemek bu konudaki bilgileri toplamak ve değerlendirmek ve bunlara ilişkin tedbirler alınmasını teklif etmek. j) İşyerinin sağlık ve güvenlik durumuyla ilgili yıllık bir rapor hazırlamak o yılki çalışmaları değerlendirmek ve elde edilen tecrübeye göre ertesi yılın çalışma programında yer alacak hususları tespit etmek ve işverene teklifte bulunmak. - KURULLARIN ÇALIŞMA USULLERİ: Madde 5 - İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği kurulları inceleme denetleme ve uyarmayı öngören bir düzen içinde ve aşağıdaki esasları göz önünde bu­lundurularak çalışırlar: a) Kurullar en az ayda bir kere toplanır. Toplantının gündemi yeri günü ve saati kurul başkanı bulunmadığı hallerde kurulun sekreteri tarafından toplantıdan en az kırksekiz saat önce kurul üyelerine bildirilir. Kurul üyeleri gündemde değişiklik isteyebilirler. Bu istek kurulca uygun görüldüğünde gündem buna göre değiştirilir. b) Ağır iş kazası veya özel bir tedbiri gerektiren önemli hallerde kurul üyelerinden herhangi biri kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir. Bu konudaki tekliflerin kurul başkanına veya sekreterine yapılması gerekir. Toplantı zamanı, konunun ivedilik ve önemine göre tespit olunur. c) Kurulun olağan toplantılarının süresi toplam olarak ayda yirmidört saati geçemez. Kurulun toplantılarında geçecek süreler günlük çalışma süresinden sayılır. Bu toplantıların günlük çalışma saatleri içinde yapılması asıldır. d) Kurul üye sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlar toplantıya katılanların oy çokluğu ile verilir. Oyların eşit halinde başkanın oyu kararı sağlar. Çoğunluğun sağlanamadığı veya başka bir nedenle toplantının yapılmadığı hallerde durumu belirten bir tutanak düzenlenir. e) Her toplantıda görüşülen konularla ilgili olarak bir tutanak düzenlenir. Toplantıya katılan başkan ve üyeler tarafından imzalanır. İmzalı tutanak ve kararlar sırasıyla özel dosyalarda saklanır. ğ Toplantıda alınan kararlar gereği yapılmak üzere ilgililere duyurulur. Ayrıca işçilere duyurulmasında fayda umulan konular işyerinde ilan edilir. g) Her toplantıda önceki toplantıya ilişkin kararlar ve bunlarla ilgili uy­gulamalar hakkında başkan veya kurulun sekreteri tarafından kurula gerekli bilgi verilir ve gündeme geçilir.   - İŞVERENE BAĞLI KURULLAR ARASINDA İŞBİRLİĞİNİN SAĞLANMASI: Madde 6 - 2 inci maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren işveren ken­disine ait birden çok işyerinin her birinde kurulacak işçi sağlığı ve iş güvenliği kurullarının çalışma usullerini düzenlemek iş ve görüş birliğini sağlamak amacıyla bu işyerlerine ait işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili raporları en az altı ayda bir ilgili teknik eleman ve uzmanlarını toplayarak inceler. Bu raporlan göz önünde tutarak alınması gereken tedbirleri tespit eder ve uygulanmasını sağlar.   - İŞVEREN VEYA İŞVEREN VEKİLİNİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ: Madde 7 - İşveren veya işveren vekili toplantı için gerekli yeri, araç gereç vb. ihtiyaçları sağlamakla yükümlüdür.   - KURULLARIN YÜKÜMLÜLÜĞÜ: Madde 8 - İşçi Sağlığı ve İş güvenliği kurulları, yapacakları teklif ve tav­siyelerde işyerinin durumunu ve işverenin olanaklarını göz önünde bulundururlar. Kurul üyeleri görevleri nedeniyle öğrendikleri mesleki teknik ve çalışma metotlarına ilişkin sırları gizli tutmak zorundadırlar. Kurullar işçi sağlığı ve iş güvenliğini denetime yetkili memurların kendi işyerlerinde yapacakları çalışmaları kolaylaştırırlar ve onlara yardımcı olurlar.   - İŞÇİLERİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ: Madde 9 - İşçiler işçi sağlığı ve iş güvenliği kurullarınca kendilerini il­gilendiren konularda alınan kararlara uygulanan tedbirlere konulan yasaklara uymak zorundadırlar. Uygulamada karşılaştıkları güçlüklerden kurula bilgi verirler.   - YÜRÜRLÜK: Madde 10 - 25.8.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 67 nci mad­desine dayanılarak hazırlanan ve Danıştay’ca incelenmiş bulunan bu Tüzük hükümlerin Resmi Gazete ile yağımı tarihinde yürürlüğe girer.   - YÜRÜTME: Madde 11 - Bu tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. —— • ——
   ASKERİ İŞYERLERİYLE YURT EMNİYETİ İÇİN GEREKLİ MADDELER İMAL OLUNAN İŞYERLERİNİN DENETİM VE TEFTİŞİ HAKKINDA TÜZÜK  18.05.2005 tarih ve 2005/8913 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren  “Askeri İşyerleriyle Yurt Emniyeti İçin Gerekli Maddeler İmal Olunan İşyerlerinin Denetim ve Teftişi Hakkında Tüzüğün Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tüzük”  (Resmi Gazete: 12.06.2005/25843)  ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 27.11.1973 No: 7/7506 Dayandığı Kanunun Tarihi : 25.8.1971 No: 1475 Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 10.12.1973 No: 14738       Madde 1 - Askeri işyerleriyle yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerlerinin denetim ve teftişi konusu ve sonuçlarına ait işlemler, bu Tüzükte belirtilmiştir.       Madde 2 - Askeri işyerleriyle yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerlerinden:     a) Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı (Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları) ve İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığınca doğrudan doğruya işletilen askeri işyerlerinin denetim ve teftişi, askeri iş müfettişleri;     b) (a) bendi dışında kalan askeri işyerleriyle yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerlerinin denetim ve teftişi Çalışma Bakanlığının teftişe yetkili memurları tarafından yapılır.     Milli Savunma Bakanlığı, (b) bendi kapsamına giren işyerlerinin adlarıyle bulundukları yerleri ve bu işyerlerinde yapılacak değişiklikleri Çalışma Bakanlığına bildirir.     Yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerleri hakkında 17 Temmuz 1940 tarihli ve 2/13992 sayılı kararname ile kabul edilmiş olan "Türkiye'de Harp Silah ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolu Hakkındaki Nizamname" hükümleri saklıdır.       Madde 3 - 2 nci maddenin (a) bendinde belirtilen işyerlerinin askeri iş müfettişleri tarafından denetim ve teftişi; çalışma hayatiyle ilgili mevzuatın işyerlerinin denetim ve teftişine ait hükümlerinin aynen uygulanması suretiyle yapılır.     Bu işyerlerinde, askeri iş müfettişleri tarafından mevzuata aykırılığı saptanan hususların giderilmesi için alınması gereken tedbirler, askeri iş müfettişleri tarafından verilecek raporlar üzerine, Milli Savunma Bakanlığınca işveren vekillerine yazı ile bildirilir. İşveren vekilleri de gereğini yaparak sonucu Milli Savunma Bakanlığına yazı ile bildirir.       Madde 4 - 2 nci maddenin (a) bendinde belirtilen işyerlerinde, işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından denetim ve teftiş yapacak askeri iş müfettişlerinde, Çalışma Bakanlığının bu konuda yetkili memurlarında aranılacak niteliklerin bulunması gereklidir.     Yukarıki fıkra kapsamına giren konular dışında denetim ve teftiş yapacak askeri iş müfettişlerinde aranılacak nitelikler ile müfettişliğe giriş sınavları ve müfettişlerin çalışma tarzları, Milli Savunma Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir.       Madde 5 - Bu Tüzük kapsamına giren işyerlerinde yapılacak denetim ve teftişler, işyerlerinin çalışma saatleri içinde yapılır ve bu işyerlerine ait evrak ve dosyalar, her ne sebeple olursa olsun dışarıya çıkarılmayıp yerinde incelenir.       Madde 6 - 2 nci maddenin (b) bendi kapsamına giren askeri işyerlerini, teftişe yetkili memurlardan kimlerin teftiş edeceği, Çalışma Bakanlığı tarafından Milli Savunma Bakanlığına bildirilir. Milli Savunma Bakanlığınca bu askeri işyerlerinin teftişi için özel kimlik kartı verilenler, teftişe başlamadan önce, kartlarını işyerinin yetkili amirine göstermek zorundadır.       Madde 7 - 25 Ağustos 1971 gün ve 1475 sayılı İş Kanununun 88 inci maddesi uyarınca Milli Savunma ve Çalışma Bakanlıklarınca birlikte düzenlenen ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer.       Madde 8 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.   —— • ——
  YAPI İŞLERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 2.7.1974 No: 7/8602 Dayandığı Kanunun Tarihi : 25.8.1971 No:1475 Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 12.9.1974 No: 15004 BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler - AMAÇ: İş kanunu kapsamına giren yapı işlerinde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde öngörülenlerden başka alınacak sağlık ve güvenlik tedbirleri bu Tüzükte belirtilmiştir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:1) - KAPSAM: Bu Tüzükte geçen «yapı işleri» deyimi, maden ocakları hariç olmak üzere, yerüstü ve yeraltında, su üstü veya su altında yapılan bina, set, baraj, yol, demiryolu, havai hat, tünel, metro, köprü, çelik yapı ve montajı, iskele, liman, gemi inşaatı, dalgakıran, kanalizasyon, lağım, kuyu, kanal, duvar ve benzeri inşaat, tamirat, tadilat ve yıkım işlerini; toprak kazı, yarma ve doldurma işlerini; elektrik, sıhhi tesisat ve kalorifer tesisatı işlerini; dülgerlik, marangozluk, sıva, badana ve boya işlerini; bu işlerde kullanılan sabit ve hareketli makina ve tesislerin kullanılmasını kapsar. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:2) -ARAÇ GEREÇ TEMİNİ: Her işveren, yapı işyerlerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için, bu Tüzükte belirtilen koşulları yerine getirmekle ve gerekli araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür. İşçiler de, bu yoldaki usul ve koşullara uymak zorundadırlar. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:3) - FENNİ SORUMLU: Her işveren, yapı işlerini, fenni yeterliği bulunan kişilerin, teknik gözetimi ve sorumluluğu altında yürütecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:4) -YAPI İŞ DEFTERİ: İşveren, birinci sayfası Çalışma Bakanlığınca saptanacak örneğe uygun ve diğer sayfaları bir asıl ve bir suret olacak şekilde bir yapı iş defterini, işyerinde bulundurmakla yükümlüdür. Bu defter işveren tarafından işyerinin bağlı bulunduğu bölge çalışma müdürlüğüne her sayfası mühürletilmek suretiyle onaylattırılır. Yapı iş defteri 4 üncü maddede belirtilen sorumlu kişi tarafından tutulur. Yapı iş defterine bu Tüzüğün ilgili maddelerinde belirtilen hususlar ve gerekli diğer bilgiler işlenir. Yapı iş defterinin, istenmesi halinde, işyerini teftiş ve kontrole yetkili memurlara gösterilmesi zorunludur. Yetkililer gerekli gördükleri tavsiyeleri bu defterlere yazabilirler. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:5) İKİNCİ KISIM Yapı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - GECE ÇALIŞMA: Yapı işlerinin gündüz yapılması esastır. Karanlıkta veya gece çalışılmasının gerekli veya zorunlu bulunduğu hallerde, çalışma yerinin ve geçitlerin yeterince ve uygun şekilde aydınlatılması ve iş güvenliğinin sağlanması gereklidir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:6) - BARET: Yapı işlerinde kullanılan iskeleler, platformlar, geçitler, korkuluklar, merdiven parmaklıkları, güvenlik halatları ve güvenlik fileleri, zincirler, kablolar ve diğer koruma tedbirlerine ait araç ve gereçler ve işçilere verilen güvenlik kemerleri ile diğer malzeme ve araçlar; yapılan işe uygun ve işçileri her çeşit tehlikeden korumaya yeterli olacak ve kullanılan tesisat, tertibat, malzeme veya araçlar, kaldırabilecekleri yüke dayanacak nitelik ve sağlamlıkta bulunacak; alet, parça, malzeme gibi cisimlerin düşmesi muhtemel yerlerde çalışacak işçilere koruma başlığı (baret) verilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:7) - UYARI LEVHALARI: Yapı alanı içindeki tehlikeli kısımlar, açıkça sınırlandırılacak ve buralara görünür şekilde yazılmış uyarma levhaları konulacak ve geceleri kırmızı ışıklarla aydınlatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:8) - SİVRİ UÇLU MALZEME VE ARTIKLAR: Yapının devamı süresince sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve artıklar, gelişi güzel atılmayacak ve ortaklıkta bulundurulmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:9) - TEHLİKELİ MALZEME İSTİFİ: Yapı işyerinde kazaya sebep olacak veya çalışanları tehlikeli durumlara düşürecek şekilde malzeme istif edilmeyecek ve araçlar gelişi güzel yerlere bırakılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:10) - TEHLİKELİ BOŞLUKLAR: Tavan veya döşemelerdeki boşluk ve deliklere korkuluk yapılacak veya bu deliklerin üstleri geçici bir süre için uygun şekilde kapatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:11) - KİŞİSEL KORUNMA ARAÇLARI: Yapı işyerinde çalışanların birlikte korunmaları sağlanamadığı hallerde, yapılan işlerin özelliği itibariyle gerekli kişisel korunma araçları verilecektir. Bu araçlar işçilerin fizik yapılarına uygun olacaktır. Bir işçinin kullandığı koruyucu araçlar başka işçilere verilmeden önce uygun şekilde temizlenecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:12) - EMNİYET KEMERLERİ: Yüksekliği tabandan itibaren 3 metreden daha fazla olan ve düşme veya kayma tehlikesi bulunan yerlerde çalışanlarla, kiremit döşeyicilerine, oluk ve her türlü dış boya işleri yapanlara, gırgır vinçlerini çalıştıranlara ve kuyu, lağım, galeri ve benzeri derinliklerde çalışanlara güvenlik kemerleri verilecek ve işçiler de verilen bu kemerleri kullanacaklardır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:13) - İSKELEYE KORKULUK: Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan işlerde kullanılan yapı iskeleleri uygun korkuluklarla donatılacaktır. Bu korkuluklar aynı zamanda dengesini kaybetmiş bir işçinin düşmesine engel olabilecek sağlamlıkta yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:14) - ÇATI MERDİVENİ: Cam, saç ve çimento harçlı levhalardan yapılmış veya eskimiş, yıpranmış ve dayanıklılığı azalmış çatılarda, çatı merdiveni kullanılacak ve buralarda tam güvenlik sağlanmadıkça çalışılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:15) - RÜZGARDA ÇALIŞMA: Kuvvetli rüzgar alan iş yerlerinde gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan işçiler çalıştırılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:16) - TAŞITLAR İÇİN İŞARETLER: Yapı alanında kamyon ve benzeri taşıt ve araçlar kullanıldığında bunların giriş ve çıkışları için uygun bir şekilde işaretlenmiş yerler ayrılacak ve bu taşıtların bütün manevraları bir gözetici tarafından yönetilecektir. Ayrıca bu araçların manevra ve park yerleri belirtilmiş olacak, kısa bir süre için de olsa araçlar, gerekli güvenlik tedbirleri sağlanmadıkça sürücüsüz bırakılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:17) ÜÇÜNCÜ KISIM Kazı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - TAHTA PERDE: Belediye sınırları içinde meskun bölgelerde, yapı kazılarına başlamadan önce yapı alanının çevresi ortalama 2 metre yükseklikte tahta perde ile çevrilecek, payandaları içten vurulacak ve bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunacaktır. Yapının oturacağı alanın çevresinin açık ve geniş olması halinde tahta perde yerine kazı sınırı gerisinden başlamak üzere 90 -100 santimetre yükseklikte bir korkuluk yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:18) - YOLLARIN IŞIKLANDIRILMASI: İşyerlerindeki trafiğe açık yolların kesiştikleri yerler uygun şekilde kırmızı renkte ışıklandırılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:19) - KAZI ÖNCESİ GÜVENLİK ÖNLEMİ: Kazı işlerinin yapılacağı yerlerde; elektrik kabloları, gaz boruları, su yolları, kanalizasyon ve benzeri tesisatın bulunup bulunmadığı önceden araştırılacak ve duruma göre gereken tedbirler alınacaktır. Kazı sırasında, zehirli ve boğucu gaz bulunduğu anlaşıldığı hallerde, işçiler, derhal oradan uzaklaştırılacak; gaz çıkışı önlenecek ve biriken gaz boşaltılmadıkça kazı işlerine başlanmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:20) - KAZI KONTROLÜ: Kazıların her bölümü 4 üncü maddede belirtilen sorumlularca her gün en az bir defa kontrol edilecek ve çalışılmasında bir sakınca olmadığı sonucuna varılırsa işe devam edilecek; çalışılmasında sakınca olduğu anlaşılırsa sakınca giderilinceye kadar iş durdurulacaktır. Her iki halde de, durum, yapı iş defterine yazılıp imza edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:21) - KAZILARDA ŞEV: Genellikle kazı işleri, yukarıdan aşağıya doğru ve toprağın dayanıklılığı ile orantılı bir şev verilmek suretiyle yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:22) - KAZILARDA İKSA: Sert kaya, sert şist, betonlaşmış çakıl, sert kalker, killi şist kaya, gre ve konglomera gibi kendini tutabilen zeminlerde yetkililerin gerekli gördüğü hallerde ve şevsiz yapılmak zorunluluğu bulunan 150 santimetreden daha derin kazılarda, yan yüzler uygun şekilde desteklenmek veya iksa edilmek suretiyle tahkim olunacak ve iksa için kullanılacak kalas başları, kazı üst kenarından 20 cm. yukarı çıkarılacaktır. İksanın yeterliliği iş süresince kontrol edilerek sonuçlar yapı iş defterine kaydedilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:23) - KAZILARDA YAN CİDARLAR: Açıkta yapılan kazı işlerinde, 150 santimetreden daha derin toprak yığınlarının ve her derinlikte yapılan temel ve kanal kazılarında yan cidarların altlarını şerit gibi kazarak yukarıdan çökertmek yasaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:24) - KAZILARDA EL MERDİVENİ: 150 santimetreden daha derin olan kazı işlerinde, işçilerin inip çıkmaları için yeteri kadar el merdivenleri bulundurulacaktır. İksa tertibatını ve desteklerini, inip çıkma için kullanmak yasaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:25) - KUYU ÇALIŞMALARI: Kuyu ve lağım çukurları gibi derin yerlerde çalıştırılacak işçilere güvenlik kemeri ve sinyal ipleri gibi uygun koruyucu araçlar verilecektir. Gerekli durumlarda, bu gibi çalışma yerlerine, temiz hava sağlanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:26) - YAĞIŞLI HAVADA KAZI: Kazı işlerinde yağış sırasında işçi çalıştırılmaz. Yağışın durmasından ve güvenlik tedbirlerinin alınmasından sonra işçi çalıştırılabilir. Arazi durumuna göre, muhtemel su baskınlarına karşı gereken tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:27) - YAĞIŞLI HAVALARDA KAPALI YER: İşveren, yağışlı havalarda, işçilerin ıslanmalarını önlemek için, kendilerini koruyacak kapalı bir yer sağlamakla yükümlüdür. İşçiler ıslak elbise ile çalıştırılamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:28) - LASTİK ÇİZME: Su içinde çalışmayı gerektiren hallerde, işçilere, uygun lastik çizmeler verilecektir. Diz boyunu aşan suların yenilmesi için ayrıca gerekli tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:29) - KAZI MAKİNALARI: Ekskavatör, buldozer ve benzeri makinalarla yapılan kazılarda bu makinaların hareket alanı içinde işçi çalıştırılmaz. Bu makinaların üzerinde ehliyetli operatörden başka kimse bulundurulamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:30) - RAMPALAR: Kazılan toprağı dışarıya taşıyacak araçların kazı yerine kolaylıkla girip çıkmalarını sağlayacak rampa eğimleri 35 dereceden fazla olamaz. Bunun sağlanamadığı hallerde yük asansörleri kullanılacaktır. Rampalarda birden fazla araç bulundurulamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:31) - KAZIDAN ÇIKAN TOPRAK: Kazıdan çıkan toprak, kaymasına engel olmak üzere, toprak cinsinin gerektirdiği uzaklığa atılacaktır. Bunun mümkün olmaması halinde kazıda gerekli iksa yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:32) - KAZILARDA KOMŞU YAPI: Kazının, komşu bir yapıyı devamlı veya geçici olarak tehlikeye soktuğu hallerde, yapı tekniğinin gerektirdiği tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:33) - TAHKİMATIN KONTROLÜ: Maden ocakları hariç inşaat yapmak amacıyla açılan kuyu, tünel veya yeraltı galerilerinde yapılan tahkimat her posta değişiminde kontrol edilecek ve sonuçlar günlük yapı iş defterine yazılarak imzalanacaktır. Yeraltı işlerinde, çökme ve parça düşmeleriyle su baskınlarına karşı gereken tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:34) - KAVLAK KONTROLÜ: Dinamit veya diğer patlayıcı maddelerin kullanıldığı hallerde 100 metre uzaklıktaki çevrede kavlak muayenesi yapılacaktır. Bu maddelerin kullanılmasından sonra en az bir saat geçmeden ve yetkili eleman tarafından sakınca olmadığı saptanmadan kuyu, tünel, galeri ve benzeri yerlere girilmesi yasaktır. Bu hususlar yapı iş defterine yazılır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:35) - YERALTI ÇALIŞMALARINDA HAVALANDIRMA: Yeraltı işlerinde, delme ve kazma sırasında işçilerin sağlığını koruyacak ve güvenliğini sağlayacak yeterli ve uygun havalandırma tesisatı yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:36) - YERALTINDA AÇIK ALEV: Çeşitli gazların hava ile patlayıcı bir karışım meydana getirebileceği yeraltı işlerinde, açık alevli lamba veya cihazlar kullanılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:37) - DUVAR TAKVİYESİNDE ÖNLEM: Kuyu, tünel, galeri ve benzeri yerlerin örme duvar veya betonla takviyesinde gerekli tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:38) - YERALTI İŞLERİNDE TOZ: Kaya kazılmasını gerektiren yeraltı işlerinde, sulu delici makinalar kullanılacak veya tozların işçilerin sağlığına zarar vermemesi için gerekli diğer tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:39) - TOPRAĞI ISLATMA: Patlayıcı maddelerin kullanıldığı veya serbest silisin bulunduğu yerlerde, kazı toprağı ıslatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:40) - BUCURGAT BAŞINDA İŞÇİ: Yeraltı çalışmalarında, bucurgat başında devamlı bir işçi bulundurulacaktır. Derinliğin 6 metreyi aştığı hallerde, elle çalıştırılan bucurgat en az 2 işçi tarafından kullanılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:41) - BUCURGATLARA - VİNÇLERE FREN TERTİBATI: Derinliği 25 metreyi aşan kuyularda, işçilerin kuyuya inip çıkmaları için kullanılan bucurgatlar veya vinçler fren tertibatlı olacak ve motorla işletilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:42) - GALERİDE SU BASKINI İÇİN ÖNLEM: Su baskını olasılığı bulunan arazide yapılan galeri çalışmalarında, işçilerin hızla boşaltılmasını sağlayacak çıkış yerleri bulundurulacak veya yeterli sayıda yükseltilmiş hücreler yapılması gibi uygun tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:43) - GALERİDE AYDINLATMA: Galerilerin tabanlarında bulunan boşluklar, seviye farkları, daralan geçitler, alçak kemerler, araba veya katarların yolları ve geçitleri gibi işçiler için bir tehlike veya sıkışıklık gösteren engeller, uygun ve yeterli bir şekilde aydınlatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:44) - GALERİLERDE TAŞITLAR İÇİN İŞARET: Taşıt araçlarının kullanıldığı galerilerde yeterli bir aydınlatmanın yapılamaması halinde, çalışılan yerler iyice görülebilecek şekilde ışıklarla işaretlendirilecek ve taşıt katarlarının önünde beyaz, arkasında kırmızı ışıklar yakılacak veya arkalarında aynı rengi aynı derecede yansıtacak kedi gözü veya benzeri işaret bulundurulacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:45) - GALERİ AĞZINA PROJEKTÖR: Yeterli ve sabit bir aydınlatmanın sağlandığı galerilerin ağızlarında, taşıt veya katarın durma yolunu uygun şekilde aydınlatmaya yeterli bir projektör bulundurulacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:46) - YERALTI İŞLERİNDE FENER: Elektrikle aydınlatılmış yeraltı işyerlerinde, akımın kesilmesi halinde işçilerin boşaltılmalarını sağlamak ve ancak bu sürede kullanılmak üzere madenci lambaları veya fenerleri yahut benzeri uygun aydınlatma araçları bulundurulacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:47) DÖRDÜNCÜ KISIM İskelelerde Alınacak Genel Güvenlik Tedbirleri BİRİNCİ BÖLÜM - YAPI İSKELELERİNİN KONTROLÜ: Yapı iskeleleri, ancak sorumlu ve yetkili teknik elemanın yönetimi altında, tecrübeli ustalara iskele ölçüleri ve malzeme özellikleri göz önünde bulundurularak kurdurulacak veya söktürülecektir. İskeleler, sık sık ve en az ayda bir kere muayene ve kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılacaktır. İskeleler her fırtınadan sonra kontrol edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:48) - İSKELENİN TAŞIYABİLECEĞİ AĞIRLIK: İskelelerin taşıyabilecekleri en çok ağırlık, levhalar üzerine yazılarak iskelenin uygun ve görülebilir yerlerine asılacaktır. Bu ağırlıklardan fazla bir yükün iskelelere yüklenmesi yasaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:49) - İSKELEDE KAYMAYA KARŞI ÖNLEM: İskelelerin yağmur, kar, buz veya benzeri nedenlerle kayganlaşması halinde, kaymayı önleyecek tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:50) - İSKELELERDE ONARIM: İskelelerde görülecek arızalar derhal onarılacak, zayıf kısımlar kuvvetlendirilecek veya yenileri ile değiştirilecektir. İskeleler üzerine moloz ve artıklar ile geçişi engelleyecek malzeme bırakılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:51) - VİNÇ MALZEMESİNİN İSKELEYE TAKILMASI: Vinç veya benzeri makinaların kullanılmasında, yüklenen malzemenin iskeleye takılarak iskelenin yıkılmasını veya herhangi bir kaza veya zararı önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:52) DÖRDÜNCÜ KISIM İKİNCİ BÖLÜM Ahşap İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - AHŞAP İSKELE KERESTESİNDE BUDAK: Ahşap iskelelerde kullanılacak kereste, düzgün, sıkı dokulu, çıralı ve sağlam olacak, üzerinde fazla budak bulunmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:53) - İSKELE KERESTESİ: Iskarta, tamir edilmiş ve boyanmış kereste ve tahtalar iskele yapımında kullanılmaz. İskelelerde kullanılacak kerestelerin, cinslerine göre taşıyabilecekleri en çok yüke dayanabilecek standart kesitleri hesap edilecek ve bu kesitlerden daha küçük kesitli kereste kullanılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:54) - AHŞAP İSKELEDE BAĞLANTI MALZEMESİ: İskelelerde gerekli dayanıklılığı sağlayacak çivi, buldok gibi bağlantı malzemesi kullanılacaktır. Çiviler tam uzunluklarıyla ve sivri uçları arka taraftan çıkacak şekilde çakılacak bu uçlar uygun şekilde gömülecektir. Yaralı ve paslı çiviler iskele işlerinde kullanılamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:55) - İSKELE KALASLARINDA GÜVENLİK: İskelelerin platform, geçit veya benzeri yerlerinde kullanılacak kalaslar, uzunluğu doğrultusunda eksiz, yan yana ve aralıksız olarak konacaktır. Kalas uçları iskele bitiminde kendi uzunluğunun 1/10 undan fazla çıktığı hallerde, o kısma geçmeyi önleyecek uygun korkuluklar yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:56) - SIVA BADANA İSKELELERİNDE KALASLAR: Sıva, badana ve tamirat gibi işler için yapılan ve yük taşımayan iskele genişlikleri 80 santimetreden dar yapılmayacak, döşemelerinde en az iki adet 5X20 santimetre kesitten daha küçük kesitte kalas kullanılmayacak ve bu kalaslar birbirlerine 60 cm.de bir enine olmak üzere alttan 2.5X5 cm.lik çıtalarla bağlanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:57) - DUVAR İSKELELERİ: Tuğla duvar, taş duvar ve kaplama gibi işler için yapılan ve yük taşıyan iskelelerin genişlikleri, 120 santimetreden az ve bunların duvar yüzüne olan uzaklıkları ise, 10 santimetreden fazla olmayacak, döşemelerde hiç bir şekilde boşluk ve aralık bırakılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:58) - İSKELEDE KORKULUKLAR: İskelelerde yapılacak korkuluk ve ara korkuluk kereste kesitleri 5X10 santimetreden küçük olmayacak ve ara korkuluklar döşeme tabanından itibaren 50 santimetre yükseklikte yapılacaktır. Ancak iki dikme arasında yatay kuvvetlere karşı çaprazlar yapıldığında, ara korkuluklar konulmayabilir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:59) - İSKELEDE ETEK TAHTASI: Yük taşıyan iskelelerde alet ve malzemenin düşerek kazaya sebep olmasını önlemek için döşeme dış kısmına 15 santimetre yüksekliğinde bir etek tahtası konacaktır. Bu etek tahtası ile döşeme arasında en çok bir santimetre boşluk bırakılabilir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:60) - İSKELENİN DİKME BOYUTLARI: Yük taşıyanlar hariç olmak üzere, 8 metre yüksekliğe kadar olan iskele dikmeleri 8X8 santimetre, 8 - 24 metre yükseklik arasında bulunan iskele dikmeleri ise 10X10 santimetre kesitten daha küçük olmayacaktır. Daha yüksek veya yük taşıyacak olan iskelelerin statik hesabı yapılarak gerekli kesitler saptanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:61) - İSKELENİN DİKME ARASI GENİŞLİĞİ: İki dikme arası, yük taşıyan iskelelerde 240 santimetreden, yük taşımayan iskelelerde ise 3 metreden daha fazla olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:62) - İSKELE DİKMELERİNİN BİNA BAĞLANTISI: İskele dikmeleri, binadan ayrılmayacak ve yanlara doğru sallanmayacak veya bel vermeyecek şekilde düz ve çapraz kuşaklarla takviye edilerek binaya bağlanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:63) - DİKMELERİN OTURDUĞU ZEMİN: İskele esas veya tali dikmeleri, oturma veya kayma yapmayacak şekilde sağlam yer üzerine oturtulacak ve dikme altları birbirlerine bağlanacaktır. İskele yapılacak taban yumuşak veya zayıf ise, dikmeler yükü yaymak için yeterli kalınlıkta ve boyutta, ahşap veya beton plaklar üzerine oturtulacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:64) DİKMELERİN EKLENME ŞEKLİ: Dikmeler yatay yüzey olarak eklenecek ve kesitleri birbirine eşit olacak, bunların dört yüzüne de aynı genişlikte en az 70 santimetre uzunluğunda ve 2.5 santimetre kalınlığında sağlam keresteden hazırlanmış ek tahtalar uzun çivilerle çakılacak veya büyük cıvata (bulon) kullanılmak suretiyle eklenecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:65) - DİKMELERE TAKVİYE BAĞLANTISI: Taşıyıcı, koruyucu veya takviye edici olarak yapılacak atkılar, kuşaklar, çaprazlar ve mesnetler, dikmelerin iç kısmına uygun şekilde çivilenecek veya usulüne göre tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:66) - YAN KİRİŞ BAŞLARI: Yan kiriş başları, taşıyıcı esas kirişlerden en az 15 santimetre daha taşkın bırakılacak ve esas kiriş üstüne bindirmek suretiyle her iki taraftaki dikmelere çivi veya cıvatalarla bağlanacaktır. Yük fazlalığından ötürü eklenecek ara atkı kirişleri, eşit aralıklarla esas kirişe çivilenmek suretiyle tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:67) - YAN KİRİŞ BAŞLARI: Yan kiriş başlarının duvara gireceği kısımlar en az 10 santimetre olacaktır. Bunların başları hiçbir şekilde çaptan küçültülemez veya tıraşlanamaz. Pencere ve benzeri boşluklara gelen kısımlar ise mesnet ve çapraz yapılmak suretiyle tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:68) - YAN KİRİŞ BAŞLARI: Betonarme karkas binalar için kurulacak iskele yan kiriş başlarının bir tarafı 5X10 santimetre kesitinde ve 30 santimetre uzunluğunda tahtalar çivilenerek bina kolonunun yüzlerine tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:69) - KÖŞE DÖNEN İSKELE: Köşe dönen iskelelere, en az bir köşe kirişi eklenecek ve iskelenin bu kısmı en az diğer kısımlar kadar dayanıklı olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:70) - ATKI KİRİŞİNDE EK: Atkı kirişlerinde ek yapılamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:71) - RAMPA VE GEÇİTLER: Rampa ve geçitlerin iki tarafının korkuluklu olarak yapılması halinde, eğim en çok 25 derece olacak ve üzerlerine 40 santimetrede bir, kendi genişlikleri kadar çıtalar çakılacaktır. Rampa ve geçitler 80 santimetreden, üzerlerinden yük geçirilecek olanlar ise 125 santimetreden dar olmayacak ve bunların geriye kaymaması için gerekli tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:72) - MESNET ARALIĞI: İskelenin geçit ve rampa mesnet aralıkları, kalasların esnemesini, bel vermesini önleyecek ve üzerinde yaylanmadan yürünebilmesini sağlayacak şekilde ayarlanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:73) - İSKELE GEÇİTLERDE KORKULUK: İskelelerde köprü görevi görecek geçitler, 60 santimetreden dar ve korkuluksuz yapılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:74) - İSKELE SÖKÜM SIRASI: İskele sökülmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılacaktır: 1 -İskelelerin sökülmesine en üst kısımdan başlanacaktır. 2 -İskelelerin bina bağlantıları kalasların alınmasından sonra ve yukarıdan aşağıya sırayla sökülecektir. 3 -Sökülmüş olan malzeme hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan doğruya yere atılmayacak, iki yerinden bağlanarak dengeli şekilde indirilecek ve uygun bir yere istif edilecektir. 4 -Söküm başlamadan önce herhangi bir sebeple, iskelenin takviye veya çaprazlarından hiçbir eleman alınamaz. Ancak söküme başlandıktan sonra iskele malzemesinin indirilmesi amacıyla iki dikme arası (aks) korkuluklarının alınması mümkündür. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:75) DÖRDÜNCÜ KISIM ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çelik Borulu İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - ÇELİK İSKELENİN SAĞLAMLIĞI: Çelik borulu iskelelerde kullanılacak bütün boru ve madeni kısımların dayanıklılığı ve diğer özellikleri taşıyacakları yüke göre normlara uygun bulunacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:76) - ÇELİK İSKELE BORULARI: İskele yapımından gayrı işlerde kullanılmış bulunan boru ve diğer malzeme, iskele yapımı işlerinde kullanılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:77) - ÇELİK BORULU İSKELEYE TAKVİYE: Çelik borulu iskeleler, sağa ve sola sallanmayacak şekilde yeteri kadar çapraz borularla takviye edilecek ve binadan ayrılmayacak şekilde tespit olunacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:78) - BORULARDAKİ EKLER: Düşey ve yatay borulardaki ekler en çok 6 metrede bir yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:79) - BORU BAŞLARININ TABANI: Boru başlarının, tabana yerleştirilen kalas altlıklara batmaması için, özel surette yapılmış madeni başlık kullanılacak ve bu başlıklar çivi veya uzun vidalarla bu altlıklara tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:80) - ÇELİK BORULU İSKELE PLATFORMU: Çelik borulu iskelelerdeki platformlarda kullanılacak kalas veya diğer ahşap kısımların özellikleri ile kullanılacak çaprazlar, korkuluklar, ara korkuluklar ve benzeri kısımlardaki aralıklar ahşap iskelelerde aranan özelliklere uygun olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:81) - ÇELİK BORULU İSKELEYE TOPRAKLAMA: Boru veya madeni iskeleler statik, elektriğe karşı uygun şekilde topraklanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:82) - AYDINLATMA: Sisli ve alaca karanlık havalarda, çalışma devam ettiği sürece, iskeledeki merdiven ve asansör başları ve çalışılan döşemeler boydan boya uygun şekilde aydınlatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:83) - BORU İSKELENİN SÖKÜM SIRASI: Boru iskelenin bir kısmı veya kısımlarının sökülmesinde gereken güvenlik tedbirleri alınacak ve 75. inci madde hükümlerine uyulacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:84) DÖRDÜNCÜ KISIM DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Asma İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - ASMA İSKELENİN BELGESİ: Asma iskelelerin aşağı ve yukarı hareketlerini sağlayan makina, teçhizat ve vinçlerin, kullanmaya elverişli olduklarına ilişkin ve yetkili teknik elemanca kullanmaya başlamadan önce düzenlenmiş belgeleri işyerinde saklanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:85) - ASMA İSKELENİN SALINIMI: Asma iskele, iş sırasında sağa sola veya ileri geri hareket etmeden asılı kalacak şekilde tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:86) - ASMA İSKELENİN TAŞIYACAĞI YÜK: Asma iskelelerin taşıyacağı yükler, yetkili teknik elemanların verecekleri bir raporla belirtilecek ve iskeleye bundan fazlası yüklenilmeyecektir. Asma iskelelerde merdiven kullanılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:87) - ASMA İSKELE HALATININ KONTROLÜ: Asma iskele askısı için kullanılacak çelik veya kendir halatların yahut benzeri malzemenin her gün işe başlamadan önce muayene edilerek ezik, kopuk, çürük veya başka bir özrü olup olmadığı hususu yapı iş defterine kaydedilecek, ancak sağlam olduğu anlaşıldıktan sonra iskelede çalışma yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:88) - ASMA İSKELENİN İNİŞ-ÇIKIŞ YOLU: Asma iskelelerin, iniş ve çıkış yollarında herhangi bir engel bulunmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:89) - ASMA İSKELENİN BAĞLANTISI: İskeleler yapılacak işe göre en ağır yüke dayanıklı olacaktır. Tuğla duvar ve sıva işlerinde kullanılacak asma iskelelerin tespit edileceği askı kirişi, 16 lık I putrel veya aynı dayanıklılıkta diğer malzemeden yapılacaktır. Asma iskeleyi taşıyacak halatların güvenlik kat sayısı 6 dan aşağı olmayacak ve bu halatlarda ek yeri, halka, başlık ve bağlantı bulunmayacak, bunlar askı demirlerinden kaymayacak şekilde tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:90) - ASMA İSKELENİN PLATFORM MALZEMESİ: Asma iskele platformu için kullanılacak çift köşebent kesiti, 50X50X5 milimetre veya bu özellikte diğer profilli malzemeden yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:91) - ASMA İSKELEDE CIVATALAR: Asma iskele vinç çerçevesini platformun iç ve dış kirişlerine bağlayacak cıvataların çapı 5/8 parmaktan (inch) daha küçük olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:92) - ASKI KİRİŞİNDE CIVATALAR: Askı kirişi, bina tavan döşemesine veya bina çerçevesine U cıvataları ile uygun ve dayanıklı bir şekilde tespit edilecektir. Cıvata arkalarına 10 milimetre kalınlığında çelik bir levha konulacak ve cıvatalar çift somunlu olacak ve yaylı ve düz pullarla birlikte sıkılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:93) - TAVANDAKİ ASKI KİRİŞİ: Yapı tavan döşemesine tespit edilecek askı kirişinin, iskele ve tespit için bırakılacak aralıkları birbirine eşit olacak ve U cıvatasının boşluğunu almak için I demiri üstüne, 10X15 santimetre kesitinde ahşap yastıklar konacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:94) - PLATFORM GENİŞLİĞİ: Platform genişlikleri, sıva işlerinde 80 santimetreden, duvar işlerinde 120 santimetreden az olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:95) - İSKELENİN DUVARDAN AÇIKLIĞI: İskelelerin duvardan olan açıklığı, malzeme takım ve aletlerin aşağıya düşmesini önleyecek şekilde olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:96) - KORUYUCU TAVAN: İskele içinde çalışan işçilerin başlarını korumak için en az 2.5 santimetre kalınlığında tahtadan yapılmış koruyucu bir tavan bulunacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:97) - ASMA İSKELEDE FAZLA YÜK: Asma iskelelerde her metrekareye 400 kilogramdan fazla yük konmayacak ve asma iskelede 4 den fazla işçi çalıştırılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:98) - KANCAYA GÜVENLİK MANDALI: Asma iskelelerde kullanılacak kanca, çengel ve benzerlerinin ağızları, güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı ile kapatılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:99) - ASMA İSKELE KORKULUĞU VE ETEK TAHTALARI: Asma iskele korkulukları, en az 100 santimetre yükseklikte ve ara korkuluklu yapılacak, etek tahtaları ise en az 15 santimetre yükseklikte olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:100) DÖRDÜNCÜ KISIM BEŞİNCİ BÖLÜM Sıpa İskelelerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - SIPA İSKELENİN SAĞLAMLIĞI: Sıpa iskeleler dayanıklılık ve taşıyacağı yükler bakımından yeterli sağlamlıkta ve uygun malzemeden yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:101) - SIPA İSKELELERİN ÖZELLİKLERİ: Sıva veya hafif işler için kullanılacak sıpa iskelelerde aşağıdaki özellikler bulunacaktır. 1 -İskele genişliği 50 santimetreden az, yüksekliği 120 santimetreden çok, 2 -Platformların kalınlığı 5 santimetreden ve genişliği 40 santimetreden az, 3 -İskele kirişleri ve bacakları 5X10 santimetre kesitinden küçük, 4 -Takviye için kullanılacak çapraz ve düz bağlantılar, 2,5X10 santimetre kesitinden küçük, olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:102) - SIPA İSKELEDE EKLER: Sıpa iskelelerde, bacakları veya taşıyıcı orta kirişleri eksiz olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:103) - SIPA İSKELE AYAK AÇIKLIĞI: İki sıpa iskele arası, merkezden merkeze 250 santimetreden çok olmayacak ve iskele ayak açıklığı, yüksekliğinin yarısını geçmeyecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:104) - SIPA İSKELENİN OTURDUĞU PLATFORM: Sıpa iskele bacakları, düzgün ve sağlam yerlere oturtulacaktır. Bunun mümkün olmadığı hallerde, düzgünlüğü sağlamak için bacak altlarına konacak tek parçalı ahşap yastıkların yüksekliği 10 santimetreden çok olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:105) - DUVARDA KULLANILAN SIPA İSKELE: Duvar işlerinde veya 120 santimetreden yüksekte yapılacak işlerde kullanılacak sıpa iskelelerde aşağıdaki özellikler bulunacaktır. 1 -Genişlikleri 125 santimetreden az, 2 -Yükseklikleri 300 santimetreden çok, 3 -Platform kalınlığı 5 santimetreden az, 4 -İskele bacak ve kirişleri 10X10 santimetre kesitinden küçük, 5 -Takviye ve çaprazlar 2,5X15 santimetre veya 5X10 santimetre kesitinden küçük, olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:106) DÖRDÜNCÜ KISIM ALTINCI BÖLÜM Betonarme Kalıbı Yapımı ve Sökümünde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - DÖŞEME KENARINA KORKULUK: Betonarme platformlarının döşeme kenarlarına düşmeyi önleyecek korkuluk yapılacaktır. Bu mümkün olmadığı hallerde, serbest çalışmayı sağlamak için döşeme kenarına korkuluklu iskele yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:107) - BETONARME KALIPLARINDA GÜVENLİK: - ARA ÇALIŞMA PLATFORMU: Betonarme kalıbını taşıyan direklere ızgara çakıldıktan ve üzerine kalas konduktan sonra çalışmağa başlanılacaktır. Tavanın 3 metreden yüksek olması halinde ara çalışma platformu yapılmadan, ızgara işinde çalışılmayacaktır. Boşluklara gelen betonarme kolon kalıplarının dikiminde, sıpa iskele, üç ayaklı merdiven kullanılması gibi gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:108) - BOŞLUK TARAFINDAKİ KİRİŞ KANATLARINDA ÇALIŞMA: Betonarme kalıplarının kiriş kanatları boşluk tarafından çakılmayacaktır. Zorunlu hallerde gerekli güvenlik tedbirleri alındıktan sonra, boşluk tarafında çalışılabilir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:109) - KALIPLARIN KİRİŞ TABANLARINA TAKVİYE: Betonarme kalıplarının kiriş tabanlarının kalıp tahtasından önce çakılması gerektiğinde takviye edilmemiş kiriş tabanına basılarak çalışılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:110) - BETONARME KALIPLARININ KONTROLÜ: Bu Tüzükte, iskeleler hakkında öngörülen tedbirlerden, duruma göre betonarme kalıbına uygun olanları aynen uygulanacaktır. Betonarme kalıplarının yeterliliği her beton dökümünden önce kontrol edilerek yapı iş defterine yazılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:111) - KALIP SÖKÜM SIRASI: Kalıp sökme işi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılacaktır. 1 -Kalıbı alınacak kısmın önce çaprazları, kolon kanatları alınacak ve saha temizlenecektir. 2 -Sökme işi en çok iki aksın dikmeleri alınarak yapılacaktır. 3 -Sökme işini yapan işçiler dikmelere tırmanmayacak, sıpa ve benzeri araçlardan yararlanacaklardır. 4 -Sökülen kalıp malzemesi uygun şekilde istif edilecektir. 5 -Söküm sırasında, söküm yerine sökücüden başka işçiler girmeyecektir. 6 -Dış yüz ve boşluk kısımlarda düşmeğe karşı gerekli güvenlik tedbirleri alınacaktır. 7 -Kalıp malzemesinin yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması için malzeme dengeli olarak, iki noktadan bağlanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:112) DÖRDÜNCÜ KISIM YEDİNCİ BÖLÜM Merdivenlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - MERDİVEN BASAMAKLARI: Merdiven kolları ve basamakları için kullanılacak kereste en azından sağlam ve birinci sınıf çıralı çam cinsinden olacak, üzerinde çatlak, yarık, çürük ve bir santimetre çapından büyük budaklar bulunmayacaktır. Basamaklar en çok 30 cm. ve eşit aralıklı olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:113) - BASAMAK ZIVANALARI: Sabit basamaklı el merdiveni ile seyyar merdivende, basamak zıvanaları ile zıvananın gireceği lambalarda aşağıdaki özellikler bulunacaktır. 1 -Merdiven kolunda açılacak lamba ve basamak zıvana uzunlukları 2 santimetreden az, 2 -Kör delikler ve bunların zıvanaları 2,5 santimetre uzunluğundan ve 2 santimetre çapından küçük, olmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:114) - KUSURLU MERDİVENLER.: Kusurlu merdivenler kullanılmayacaktır. Onarım amacı ile de olsa basamak altlarına takoz konulmayacaktır. Açılır kapanır el merdivenlerinde basamaklar kollara uygun boyutlarda cıvata ile bağlanacaktır. Cıvata başı ve somun ile ahşap arasına rondela konacak ve kontrsomun kullanılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:115) - EL MERDİVENLERİ: El merdivenleri, kullanıldıkları yerlere, alt ve üst kısımları kaymayacak veya bu yerlerden kurtulmayacak şekilde yerleştirilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:116) - TAŞINIR MERDİVENLER: Taşınır merdivenlerde kollar, orta yerinden, bir tarafı eklemli, diğer tarafı çengelli lama yahut zincir ile birbirine bağlanacaktır. Cıvata başı ve lama ile ahşap arasına rondela konacak ve kontrsomun kullanılacaktır. Taşınır merdivenlerin üst bağlantıları menteşe ile yapılacaktır. Bağlantılar taşıyacağı yüke uygun boyutlarda olacak, kollara açılan delikler, menteşe cıvata çapından daha büyük olmayacaktır. Cıvatalarda kontrsomun kullanılacaktır. Taşınır merdivenin son basamağında çalışılamaz. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:117) - MERDİVENLERİN KAYMASINA KARŞI ÖNLEM: Taşınır merdivenlerle el merdivenlerinin kol uçlarına, kaymayacak şekilde pabuçlar konacak, merdivenler madeni veya kaygan döşemelerde kullanılacak ise, pabuç altlarına ayrıca tırtırlı lastik veya mantar eklenecektir. Merdivenler uzatılmak amacıyla birbirlerine eklenemez. 4 metreden uzun taşınır merdivenlerle el merdivenleri, çelik boru veya profilden yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:118) - MERDİVEN ETRAFINA KORKULUK: İşçilerin gelip geçtiği yerlerde kullanılacak merdivenin etrafı halat, zincir veya ahşap korkulukla çevrilecek ve görünür yerlere uyarma levhaları asılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:119) - SABİT İNŞAAT MERDİVENLERİ: Sabit inşaat merdivenlerinde, çıkılacak platformlara korkuluk ve uygun eteklik konacak ve bu platformlar 60 santimetreden dar yapılmayacaktır. Merdivenin bir veya her iki kolu, çıkılacak yerin platformunu en az 90 santimetre aşmış olacak ve merdivenin son basamağı ile platformun arası 30 santimetreyi geçmeyecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:120) - YÜKSEK SABİT MERDİVENLER: 10 metre yüksekliğini geçen sabit merdivenlerde, her 10 metrede bir dinlenme platformu yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:121) - DUVAR BOŞLUĞUNDA MERDİVEN: Yapının duvar boşlukları kapatılmayan veya gerekli tedbirler alınmayan kısmında merdiven kullanılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:122) - BASAMAKSIZ MERDİVENDE ÖNLEM: Basamakları yapılmamış betonarme merdiven döşemelerine kayma veya düşmeyi önleyecek ahşap basamaklar ve kova boşluğu kenarlarına ise uygun korkuluklar yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:123) - MADENİ BASAMAKLARDA KAYMAYA KARŞI ÖNLEM: Düz saçtan veya madeni malzemeden yapılmış merdiven basamaklarının üstleri kaymayacak malzeme ile kaplanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:124) BEŞİNCİ KISIM Yıkım İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri - YIKIM İŞLERİNDE TEKNİK SORUMLU: Yıkım işleri, ancak sorumlu ve yetkili teknik elemanın denetimi altında yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:125) - YIKIM ÖNCESİ ÖNLEMLER: Yıkımdan önce yapının içindeki ve etrafındaki havagazı, su ve elektrik bağlantıları kesilecektir. Yıkım sırasında su ve elektriğin kullanılması gerektiği hallerde, bunlar, yapı dışında özel koruyucular içine alınacaklardır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:126) - YIKIMDAN ÇIKAN ARTIKLAR: Yıkım sırasında çıkan taş, tuğla, demir ve moloz gibi artıklar kat döşemelerinde yığılmayacaktır. Yıkılan kısmın malzeme ve molozları kattan kata veya yere güvenlik tedbirleri alındıktan sonra atılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:127) - OLUKLARDA ÖNLEM: Yıkım sırasında çıkan kiremit, tuğla veya benzeri malzemenin yere indirilmesinde kullanılan olukların üstleri kapalı olacak ve çalışma sırasında aşağı bırakılan malzeme, oluktan alınmadıkça başka malzeme bırakılmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:128) - BLOK HALİNDE YIKIM: Altında veya etrafında bulunan işçilerin güvenliği sağlanmadıkça yıkılacak kısmın duvar ve döşemeleri kitle halinde yıkılamaz. Duvarın döşemeye oturduğu kısımda veya herhangi bir yüksekliğinde şerit gibi oyuk açmak ve sonra duvarı üstten iple çekmek ve ittirmek suretiyle yıkım yapılması yasaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:129) - TOZA KARŞI ÖNLEM: Yıkılacak kısımlar, yıkılmadan önce ve yıkım sırasında bol su ile sık sık ıslatılacak ve toz kalkmaması için gerekli tedbirler alınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:130) - YIKIMDA GÜVENLİK ALANI: Yıkılacak kısmın etrafında, en az yapı yüksekliğinin iki katına eşit güvenlik alanı bırakılacak ve bu alan korkulukla çevrilecektir. Boş alan bulunmaması gibi nedenlerle bu yükümün yerine getirilmesi olanağı yoksa, yıkım sırasında fırlayacak parçaların etrafa zarar vermesini, önlemek için, yapı etrafı gerekli yükseklik ve dayanıklılıkta bir perde ile çevrilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:131) - YIKIMDA İSKELE YÜKSEKLİĞİ: Elle yıkılacak duvarlar için kurulacak iç kısım iskeleleri tabandan en çok 4 metre yükseklikte yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:132) - MERDİVENLERİN YIKIMI: Binadaki merdivenler ve bunların dayanakları en sonra yıkılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:133) - CAMLI KAPI-PENCERE: Camlı kapı, pencere ve ayna gibi kırıldıklarında tehlikeli olabilecek kısımlar, yıkıma başlamadan önce sökülüp uygun yerlere taşınacaklardır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:134) - YIKIMDA KİŞİSEL KORUYUCU: Yıkımda çalışan işçilere gözlük, koruma başlığı (baret) ve çelik burunlu ayakkabı gibi kişisel korunma araçları verilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:135) ALTINCI KISIM Yapı İşlerinde Kullanılan Makina ve Teçhizatta Alınacak Güvenlik Tedbirleri - KAVRAMA VE DİŞLİLERE KORUYUCU: Yapı işlerinde kullanılan makinalarda, hareketi ileten kavrama ve dişliler uygun şekilde korunacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:136) - GIRGIR VİNÇTE ÖNLEM: Gırgır vincin kullanılmasında aşağıdaki tedbirler alınacaktır: - GIRGIR VİNCİN TOPRAKLAMASI: Vincin elektrik motoru topraklanmış olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/1) - GIRGIR VİNÇTE KESİCİ ŞALTER: Vincin şalteri otomatik olacak, vinç kovasının belirli bir yüksekliğe çıkması halinde otomatik şalter devreyi kesecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/2) - GIRGIR VİNCİN TAMBUR YUVASI: Vinç tambur yuvası çelik telin uzunluğu ile orantılı olarak seçilmiş olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/3) - GIRGIR VİNCİN TAMBURUNDA ÖNLEM: Çelik halatın tamburdan dışarı fırlaması önlenecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/4) - GIRGIR VİNCİN HALATI: Kullanılacak çelik halatın çapı 12 milimetreden az olmayacak, sağlam ve özürsüz tellerden yapılmış olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/5) - GIRGIR VİNCİN HALATINA KLEMENS: Kova kancasına takılacak çelik halatın uç kısmı yüksüklü olarak kancaya takılacak ve serbest kalan uç kısmı uzun kısma en az 3 adet U klemensi ile uygun şekilde tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/6) - GIRGIR VİNÇ KANCASINA MANDAL: Kancanın kovadan kurtulmaması için, mandal, kilitli mandal veya bağlama gibi uygun tertibat bulunacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/7) - GIRGIR VİNCİN AHŞAP KOLONU: Vincin tespit edildiği kolon ahşap ise, kesiti 20X20 cm.den küçük olmayacak ve kolon, sağa sola yalpa yapmayacak şekilde tespit edilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/8) - GIRGIR VİNÇ KOLONUNDA EK: Ek bulunduğu hallerde, kolonun dört bir yüzünde, ekleme şartlarına uygun saplama yapılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/9) - KATLAR ARASI ENGEL: Hareketi sırasında katlar arasında kovaya takılacak herhangi bir engel bulundurulmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/10) - GIRGIR VİNÇ KOVASINDAKİ YÜK: İçine konacak her türlü malzemenin yüksekliği kova üst düzeyini aşmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/11) - GIRGIR VİNÇTE UZUN MALZEME TAŞIMA: Kalas, uzun tahta, demir ve benzeri malzeme veya eşya gırgır vince uygun ve emniyetli şekilde bağlandıktan sonra taşınacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/12) - GIRGIR VİNÇTE KOVA SAPINA KİLİTLİ MANDAL: Hareket sırasında alabora olmaması için kova sapı kenarında kilitli mandal kullanılacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/13) - GIRGIR VİNÇTE ÇALIŞANLARA KİŞİSEL KORUYUCU: Gırgır vinci çalıştıran işçiye güvenlik kemeri, lastik eldiven ve lastik ayakkabı gibi uygun kişisel koruyucu araçlar verilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/14) - GIRGIR VİNCİN TABANINA BARİYER: Gırgır vincin tabanda durduğu alanın ön yüzünde parmaklık (bariyer) şeklinde bir kapısı bulunacak,diğer tarafları ise en az 90 santimetre yüksekliğinde bir korkulukla çevrilmiş olacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/15) - ÇEVRİLİ ALANDA İŞÇİ: Gırgır vincin hareketi sırasında çevrili olan içinde hiç bir işçi bulundurulmayacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/16) - GIRGIR VİNÇTE ÇALIŞANA BARET: Gırgır vince malzeme yükleyen bütün işçilere koruma başlığı (baret) giydirilecektir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/17) - GIRGIR VİNCİN KONTROLÜ: Gırgır vincin bütün kısımları en az haftada bir kere ve ayrıca her yer değişmesinde kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılarak imzalanacaktır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:137/18) YEDİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler - UYGULAMA KABİLİYETİ OLAN HÜKÜMLER: Bu Tüzükte belirtilmemiş olan hususlarda işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin diğer tüzüklerin yapı işlerinde uygulama kabiliyeti olan hükümleri de uygulanır. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:138) - BİRİNCİ DERECEDEN ÖNLEMLER: Bu Tüzükte öngörülen sağlık ve güvenlik tedbirleri, önemleri bakımından esasa ilişkin ve birinci derecede tedbirlerdir. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:139) - YÜRÜRLÜLÜK TARİHİ: 25 Ağustos 1971 günlü ve 1475 sayılı İş Kanununun 74 üncü maddesine dayanılarak düzenlenen ve Danıştay’ca incelenen bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:140) - YÜRÜTÜM YETKİSİ: Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. (Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:141)
  AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLER TÜZÜĞÜ  07.04.2006 tarih ve 2006/10330 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren  "Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğünün Yürürlükten Kaldırılması Hakkında Tüzük" (R.G:28.04.2006/26512) ile yürürlükten kaldırıldı. Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi   29.3.1973 No: 7/6174 Dayandığı Kanunun Tarihi   25.8.1971 No: 1475 Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi   9.4.1973 No: 14502   - KAPSAM: Madde 1 - Hangi işlerin ağır ve tehlikeli işlerden sayılacağı, kadınlarla 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş çocukların, hangi çeşit ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabilecekleri bu Tüzükte belirtilmiştir. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:1)   - KADIN ÇOCUK ÇALIŞTIRMA: Madde 2 - Ağır ve tehlikeli işler, bu Tüzüğe bağlı cetvelde gösterilmiştir. bu cetvelde, karşısında (K) harfi bulunmayan işlerde kadınlar ve (Ç) harfi bulunmayan işlerde de 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş çocuklar çalıştırılmaz. 16 yaşını doldurmamış çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaktır. Şu kadar ki, ihtisas ve meslek öğrenimini veren okulları bitirip o konudaki işi meslek edinmiş kadınlarla 16 yaşını doldurmuş çocuklar ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabilir. İlgili Bakanlıklarca yeterliği kabul edilen kursları bitirip, o işi meslek edinmiş olan bu gibiler cetvelin 35 inci sırasından 62 inci sırasına kadar (62 dahil) belirtilen işlerde çalıştırılabilir. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:2)   - SAĞLIK RAPORU: Madde 3 - Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacak işçiler (Kadınlar dahil) ve 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş çocukların işe girişlerinde, işin niteliğine ve şartlarına göre bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı olduklarının hekim raporu ile saptanması zorunludur. İşin devam süresince de bu işlerde çalıştırılmalarında bir sakınca olmadığının; 16 yaşını doldurmamış fakat 18 yaşını bitirmemiş çocuklar için en az 6 ayda bir, diğerleri için de en az yılda bir defa hekim raporu ile saptanması zorunludur. Bu raporlar işyeri hekimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık tesisleri ve hekimleri, sağlık ocağı, Hükümet veya belediye doktorları tarafından verilir. Raporlarda hangi bilgilerin bulunacağı Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca birlikte saptanır. Bir işçinin, ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlara ait sağlık durumu raporu olmadıkça ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaktır. İşlerin gerek ilk işe girişlerinde gerekse ara muayenelerinde saptanan sağlık durumları bu rapora işlenir. Bu raporlar, teftişe yetkili memurların her istediğinde gösterilmek üzere işveren veya yetkili tarafından gizliliklerine halel gelmeyecek bir surette işlerindeki kişisel sağlık dosyalarında saklanır. İşyeri hekimi tarafından verilen rapora itiraz halinde, işçi en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu Hastanesi Sağlık Kurulunca muayeneye tabi tutulur; verilen rapor kesindir. İşyerinden ilişkileri kesilerek yeni bir işe giren işçilerin bu raporları veya örnekleri yeni işveren veya vekilinin isteği halinde o işyerine gönderilir. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:3)   -AY HALİ: Madde 4 - Kadınlar, ay hali günlerinde ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamazlar. Bu günlerin sayısı 5 gün olarak hesap edilir. Daha fazlası için hekim raporuna göre hareket edilir. Ay halinin başlangıcı işçinin ihbar tarihidir. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:4)   -İŞÇİLERİN KİMLİK CÜZDANLARI: Madde 5 - İşveren veya vekili, ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırdığı işçilerin nüfus kimlik cüzdanlarının onaylı örneklerini saklayacak, bunları teftiş ve denetlemeye yetkili makam ve memurlarının her isteyişinde göstermekle ödevlidir. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:5)   -KADIN ÇOCUK ÇALIŞTIRMA YASAĞI: Madde 6 - Bu Tüzükte belirtilen şartlara aykırı olarak, ağır ve tehlikeli işlerde kadın ve çocuk işçi çalıştırdığı veya çalışan işçinin sağlık durumu itibariyle böyle bir işte çalıştırılmamasının gerektiği saptandığında, bunlar çalışmaktan alı konur. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:6)   -YÜRÜRLÜK: Madde 7 - 25.8.1971 günlü ve 1475 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine dayanılarak Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca Düzenlenen ve Danıştay’ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:7)   -YÜRÜTME: Madde 8 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. (Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğü Madde:8)   AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERE AİT CETVEL 16 yaşını  doldurmuş fakat 18 yaşını   bitirmemiş çocukların çalıştırıla-bilecekleri işler: Kadınların çalıştırıla- bilecekleri işler:                                             Arama ve sondaj işleri: - - 1- Kömür, petrol, tabii gaz, su, her çeşit maden filizleri ve mineralleri arama ve her çeşit sondaj işleri. (Bu işlerin yalnız yerüstünde yapılan yardımcı hizmetlerinde kadın ve çocuk çalıştırılabilir.) Kömür, petrol, tabii gaz, su maden filizleri ve mineralleri ile taş, toprak, kum ve benzeri maddelerin çıkarılması ve üretimi işleri. - - 2- Kömür, petrol, tabii gaz, su, her çeşit maden filizleri mineralleri ile taş, toprak, kum ve benzeri maddelerin çıkartılması ve üretimi ve bu işlerin yapılmasında tamamlayıcı nitelikte olan kırma, yıkama, zenginleştirme, taşıma, depolama ve benzeri işler. (Elle yapılan basit ayıklama işlerinde kadın çalıştırılabilir.)                                    Metalürji Sanayii İle İlgili İşler: - - 3- Demir ve demirden başka metallerin ve            metalsilerin filiz ve minerallerinden itibaren pirometalüjisel, kimyasal, elektrolitik usullerle üretimi işleri ve bunlarla ilgili işler. - - 4- Demir ve demirden başka metallerin ve metalsilerin eritilmesi, saflaştırılması, alaşımlarının üretimi ve bu maksatlarla yapılan her çeşit işler. - - 5- Demir, çelik ve alaşımlarının, demirden ,          başka metal ve alaşımlarının, metalsi ve alaşımlarının her çeşit döküm (Adi döküm,pres döküm gibi) ve haddeleme, presleme suretiyle sıcak ve soğuk olarak standart şekillendirilmeleri işleri. - - 6- Demir, çelik ve alaşımlarına demirden başka metal ve alaşımlarına, metalsi ve alaşımlarına, (Külçe veya takoz halinde veya şekillendirilmiş olanlarına) uygulanan ısı işleri. (Tav, su verme ve benzeri işlemler.) - - 7- Kükürdün eritme yoluyla üretimi, öğütülmesi, ambalajı ve depolanma ve bunlarla ilgili işler.                                    Taş ve Toprak Sanayii ile İlgili İşler: - - 8- Taş ocaklarında her çeşit taşın çıkartılması ve işlenmesi işleri. (Kırma, kesme, taşıma, yontma, öğütme, cilâlama ve benzeri işler dahil süs ve hatıra eşyası yapımında kullanılan taşların işlenmesi işleri hariç.) - - 9- Çimento fabrikalarında; taş ocaklarında dinamitleme, konkasör ve yağcılığı, konkasöre vagon devirme, ve monitör havai hat yağcılığı, ekskavatör işleri ile çimento üretiminde kalker silosu, kalsinatör, klinker elevatörü, ambalaj, gezer vinç, kaynak, santralde ocakçılık ve külcülük, ocak ve fırın duvarcılığı ve tamirciliği, yükleme ve boşaltma, su kulesi, baca ve boya tamiri, bakım işleri. - - 10- Kireç ve alçı taşının yakılması ve bunların öğütme ve ekleme işleri. Ç K 11- Toprağın değiştirilmesi suretiyle imal olunan kiremit, tuğla, ateş tuğlası, boru, pota, künk ve benzeri inşaat ve mimari malzeme işleri. Ç K 12- Çanak, çömlek, çini, fayans, porselen ve seramik imaline ait işler. Ç K 13- Cam, şişe, optik ve benzeri malzeme fabrika ve imalathanelerinde üretime ilişkin işler. - - 14- 11,12 ve 13 numaralı bentlerde belirtilen işlerden fırın işleri ile silis tozları saçan işler.                                    Metal ve Metalden Mamul Eşya Sanayii ile İlgili İşler: - - 15- Ağır saç levhaları bağlama, perçinleme ve presleme işleri ile kalafat işleri, kara, deniz ve hava taşıtlarının tamir veya imalinde kullanılan malzemenin özellikleri itibariyle bir kişi tarafından idare edilemeyen işler, - - 16- Gemi inşaat ve tamiratında iskele, dikme ve kızak işleri ile vinçler, işçi iskeleleri, bumbalar, direkler, demir ve zincirler ve sair teçhizata ait işler. - - 17- İskeleler, çarpantlar, köprüler, motorlar, makinalar ve kazanlar imali ve bunların fabrika tecrübeleri ve montajları işleri. Ç K 18- Demir tel ve çubuktan malzeme imalatı işleri (çivi, zincir, vida, vb. gibi) - - 19- Demiri ısıtıp döverek şekillendirme veya presleme suretiyle çeşitli eşya işleri. - - 20- Soğuk demircilik ve her çeşit kaynak işleri: (Oksijen, elektrik , punta ve dikiş kaynağı işleri gibi) - - 21- Bakır, pirinç, alüminyum malzemeden eşya imalatı işleri (Mutfak ve ev eşyası ile süs eşyası imalatında kadın ve çocuk çalıştırılabilir.) - - 22- Kurşun kaynak işleri, seri ve devamlı lehim işleri. (Radyo, televizyon, elektrik ve elektronik cihazların imalinde ve onarımında yapılan seri ve devamlı lehim işlerinde kadın çalıştırılabilir.) - - 23- Font, çelik ve di~er madenleri ve alaşımlarını eritip potalara dökmek suretiyle çeşitli parça eşya imali işleri. - - 24- 10 Kg. aşan tornacılık; tesviyecilik ve taşlama işleri - - 25- Her türlü madeni kablo imali, çelik tel ve çelik şerit soğuk haddeleme, bıçak ve emsali demir eşya imali işleri. - K 26- Muharrik kuvvetle işleyen tam otomatik soğuk şekillendirme tezgahlarında yapılan işler. - - 27- Metal yüzeylerde yapılan, mekanik ve kimyasal temizlik işleri ile elektroliz yolu ile yapılan koruyucu kaplama (Nikelaj, kromaj ve kadmiyum kaplama vb.) sıcak daldırma yolu ile yapılan koruyucu kaplama (Kurşun, kalay, çinko vb.) çeşitli kimyasal maddelerle yapılan diğer koruyucu kaplama (fosfatlama, eloksal vb.) ve emaye işleri. Ağaç ve tahta işleri ile bunlarda mamul eşya sanayii ile ilgili işler. - - 28- Muharrik kuvvetle çalışan her türlü testereler ile kesici yontucu, soyucu, delici makinalar ve hızarlarla yapılan işler. Ç K 29- Kurutma işleri ile yapıştırma, kontrplak, kontrabla ve suni tahta imali işleri.                                          Yapı İşleri: - - 30- Bina, duvar, set, baraj, yol, demiryolu inşası ve tamiri işleri. (yardımcı işlerde çocuk çalıştırılabilir.) - - 31- Havai hat, tünel, köprü, iskele, liman, dalgakıran, kanalizasyon, lağım, kuyu, kanal ve benzerleri yerüstü ve yeraltı su üstü ve su altı inşaatı ve tamiratı işleri ile tazyikli hava ile temel inşaat ve yıkım işleri. - - 32- Kireç, beton, asfalt ve benzerleri gibi yapı, malzeme ve maddeleri ihzar ve tatbikatına ait işler. - - 33- Asbest tozları ile yapılan her çeşit imalatın (Dam tecrit malzemesi, çimento ve asbest esaslı borular, kauçuklu ve plastikli yer döşemeleri imali gibi.) asbest hazırlama ve hamur yapma,işleri. (Hamurun şekillendirilmiş ve bu suret zararlı etkisi giderilmiş kademelerinde kadın ve çocuk çalıştırılabilir.) - - 34- Toprak kazma, yarma ve doldurma işleri.                                    Kimya sanayi ile ilgili işler: - - 35- Klorür asidi, sülfat asidi, nitrat asidi ve benzer her çeşit tahriş edici ve yakıcı asitler ile sodyum ve potasyum hidroksit, amonyak gibi alkalilerin üretimi ve bunlarla yapılan işler. - - 36- Aldehitler ketonlar, eterler, karbon sülfür, analin, alkoller, solventler, tinerler, trikloretilen ve benzerleri gibi uçucu ve parlayıcı maddelerin imali ve bunlarla yapılan işler. - - 37- Ham petrol ve katranların distilasyonu, bitum, madeni yağlar ve her türlü akaryakıt ve rafinasyon işleri. (Maddelerin küçük miyaslarda yağlama, silme işleri gibi kullanılmasına ilişkin işlerde kadın ve çocuklarda çalıştırılabilir.) - - 38- Odun ve kömürlerin gazlaştırılmaları, koklaştırılmaları ve bunlardan elde edilen bitum, katran gibi ara ve art ürünlerin distilasyonu işleri. - - 39- Havagazı, yer gazı, biogaz ve asetilen üretimi işleri. - - 40- Asfalt ile dam tecrit maddeleri ve yağlamaya özgü, olup petrol tasfiyehanelerinde elde edilemeyen sıvı ve katı yağların imali işleri. - - 41- Her türlü patlayıcı madde ve mühimmatın imali, depolanması ve nakli işleri. - - 42- Her türlü zehirli gazları ve harp gazlarının üretimi kullanılması depolanması ve nakli işleri. - - 43- Aktif kömürlerin diğer aktif maddelerin ve çeşitli kimyasal maddelerin emprenyasyon işleri. - - 44- Her türlü patlayıcı maddenin kullanıldığı işler ile toz ve gaz maskeleri, koruyucu başlık ve elbiseler kullanılması zorunlu bulunan işler. - - 45- Piroteknik malzemesi hazırlama ve imali işleri (Aydınlatma ve işaret fişekleri, havai fişekler şenlik maytapları, tabanca mantarları benzerleri) - - 46- Kibrit imaline ait işler. (Kimyasal maddelerin karıştırılması, hamur yapma ve kurutma işleri dışındaki işlerde kadın ve çocuk çalıştırılabilir.) - - 47- Her türlü organik ve anorganik zehirli veya tahriş edici maddelerle boya ve vernik imali ve bunlardan meydana gelen zehirli ve tahriş edici boyaların kullanılması işleri. - - 48- Kimyasal gübrelerin istihsali ve istihzarı işleri. - - 49- Selülozik boya imali işleri. - - 50- Selüloit imali ve lak nitroselülozu ile yapılan çeşitli kimyasal maddelerin imali işleri. - - 51- Ensektisit, rodentisit ve tarımsal mücadele ilaçları istihsali ve istihzarı işleri. - - 52- Flor, klor, brom, iyot üretimi ve bunların muharriş türevlerinin imali işleri. - - 53- Organik ve anorganik pigmentlerin imali işleri. - - 54- İnsan sağlığına zarar verici kimyasal maddelerin yükleme boşaltma ve nakli işleri. - - 55- Akümülatör imali ve seri olarak akümülatörlerin bakım ve şarj işleri. - K 56- Uyuşturucu maddelerin imali işleri. - - 57- Bitkisel ve hayvansal yağların üretimi ve bunlardan yapılan maddelerin imaline ilişkin işler. (Karbon sülfür gibi parlayıcı veya tahriş edici solventlerle yapılan prine ve benzeri yağlı maddelerden ekstraksiyon ile yağ üretimi işlerinde ekstraksiyon kademelerinde kadın ve çocuk çalıştırılamaz.) - - 58- Suni lifler ve diğer sentetik lifler ile plastik maddelerin imali işleri. - - 59- Tabakhaneler ile her çeşit deri fabrika ve imalathanelerinde tabaklama, nakil ve depolama işleri. - - 60- Ham kükürtleri işleme ve boyama işleri. - K 61- Kauçuk ve lastik sanayiinde, lastik hamurunun hazırlanmasından her çeşit şekillendirilmiş mamul yapımına kadar bütün işler. (Lastik hamurunun hazırlanmasında kadın çalıştırılamaz.) Ç K 62- Plastik maddelerin şekillendirilmesi ve plastik eşya imali işleri. (Bu tip imalatta meydana gelen ara veya ana mamul bir kişi tarafından idare edilemeyecek büyüklük ve ağırlıkta ise bu işlerde kadın ve çocuk çalıştırılamaz.)                                                              İplik ve Dokuma Sanayii ile İlgili İşler: Ç K 63- Çırçır fabrikalarındaki işler. - K 64- Pamuk keten, yün, ipek, paçavra ve benzerleri temizleme ve harman işleri ile bunların döküntülerini ayırma ve didikleme işleri. - K 65- Pamuk, keten, yün ipek ve benzerleriyle bunların döküntülerini hallaç, haşıl, tarak ve kolalama tezgahtarında yapılan işler. Ç K 66- Pamuk, keten, yün, ipek ve benzerleriyle bunların döküntülerinin hallaç tarak ve kolalama tezgahlarından bölme ile ayrılmış ve fenni iklim ve aspirasyon tesisatı olan iplikhane ve dokuma hazırlama işleri. - K 67- Her türlü ilkel ve mamul maddelerin boyanması, gazlanması ve ağartılması işleri. - - 68- Suni ipek imalinde hazırlama ve üretme işleri. - K 69- Tafta, vernikli ve su geçmez bezler ve muşamba imali işleri. - K 70- Kıl mensucat, her türlü keçe ve aba imali işleri.                                    Kağıt ve Selüloz Sanayii İle İlgili İşler: Ç K 71- Kâğıt hamuru ve odun hamuru üretimi işleri. Ç K 72- Selüloz üretimi işleri. - - 73- Kâğıt ve selüloz           üretiminde klor, hipoklorit, kükürtdioksit, hiposülfit gibi tahriş edici ve zararlı maddelerin üretimi ile çözeltilerinin hazırlanması, kullanılması ve geri kazanılması işleri. - K 74- Seri olarak otomatik makinalarla kâğıt, karton, mukavva imali işleri                                        Gıda ve içki sanayi ile ilgili işler. Ç K 75- Zahire depolarındaki işler ile un ve çeltik fabrikalarındaki işler. - - 76- Ekmek ve maya fırın ve fabrikalarındaki hazırlama ve imale ait işler. - - 77- Mezbaha işleri, sakatat atölye ve fabrikalarındaki işler. Ç K 78- Balıkhane işleri. - - 79- Soğuk hava depolarındaki işler. - - 80- Tuzlalarda su içinde çalışma işleri ile tuz doldurma ve hamallık işleri. Ç K 81- Şeker fabrikalarında hazırlama ve üretime ait işler. - K 82- Alkol ve her türlü alkollü içkilerin imali işleri.                                    Tüm Sanayii İle İlgili İşler: - - 83- Balyaların depolara taşınması işleri - - 84- İmalathane ve depolardaki aktarma işleri. - K 85- Sigara imalathane ve fabrikalarında yaprak tütün rutubetlendirme daireleri, ayırma ve temizleme makineleri, tütün filtreleri işleri. - K 86- Tütün harman ve kıyımhane işleri.                                    Enerji üretimi, nakli ve dağıtımı ile ilgili işler: - - 87- Buhar,  gaz ve sair muharrik kuvvet üretimiyle ilgili işler. - - 88- Elektriğin üretimi, nakli ve dağıtımı işleri ile akümülatör dairelerinde yapılan her türlü işler. - - 89- Hareket halinde bulunan makine, motor ve aksamı ile transmisyon tertibatının yağlanması, tamiri ve temizlenmesi gibi işler.                                    Nakliye ve benzeri işler: - - 90- Araçsız olarak yirmibeş kilodan, elli kiloya kadar (elli kilo dahil) ağırlık taşıma, boşaltma ve yükleme işleri. - - 91- El arabası gibi araçlarla elli kilodan yukarı ağırlık taşıma, boşaltma ve yükleme işleri. - - 92- Üç ve dört tekerlekli ve pedallı arabalarla altmış kilodan yukarı ağırlık taşıma, boşaltma ve yükleme işleri. - - 93- En çok % 10 rampalı yerlerde vagonetlerle 300 kilodan yukarı ağırlık taşıma, boşaltma ve yükleme işleri. Ç K 94- Çuvallama, fıçılama, istifleme ve benzeri işler. - K 95- İnsan ve eşya taşımaya           özgü taşıt araçlarında pilotluk, kaptanlık, şoförlük ve bunlara yardımcılık işleri. - K 96- Her türlü taşıt araçlarında makinistlik, arabacılık, frencilik, makasçılık ve bunlarayardımcılık işleri.                                                                                 Çeşitli İşler: - - 97- Denizlerde, göllerde ve nehirlerde balık ve diğer hayvanların ve bitkilerin avlanması, toplanması, üretilmesi ve dalyan işleri. - - 98- Sünger avcılığı işleri. - - 99- İtfaiye işleri. - - 100 Ocakçılık, ateşçilik işleri ile ocak ve baca temizleme, işleri. - K 101 Büyük çamaşırhanelerde yapılan işler. - - 102 Lağım işleri. - - 103 Çöpçülük işleri. - - 104 Hayvansal gübre işleri. - K 105 Paçavracılık işleri. - - 106 Bataklık kurutma, su altı ve toprak altı işler ile suya girilerek yapılan her türlü işler. - - 107 Düşme tehlikesi fazla olan yüksek yerlerde yapılan inşaat ve tamirat işleri. - K 108 Radyoloji işleri ile radyum ve radyoaktif maddelerle yapılan işler. - K 109 Vahşi veya zehirli hayvan bulunduran bahçelerdeki ve hayvan terbiyesi müesseselerindeki işler. - K 110 Film, plak ve benzeri cisimlerin tutuşucu cinsten maddelerle yapılması ve kullanılması ile ilgili işler ve projeksiyon işleri. Ç K 111 Matbaa mürekkebi imali işleri. - K 112 Keten, kenevir ve jütten iplik, cisim, halat imali ve bunlarla yapılan dokuma işleri. - K 113 Hastane, bakteriyoloji ve kimya laboratuarları ve eczacılık işleri. - K 114 Hayvan tahniti işleri. - K 115 Kemik, boynuz, tırnak ve hayvan kanı ile ilgili üretim işleri. Ç K 116 Tutkal, jelatin ve kola imali işleri. - - 117 Metalden matbaa harfi imali ve klişe imali işleri. - K 118 Tüylü olarak kullanılacak derileri hazırlama işleri. - K 119 Kuş ve hayvan tüyü kıllarının temizlenmesi didiklenmesi, ayrılması ve bunlara benzer işler. - K 120 Süngerleri temizleme, yıkama, beyazlatma ve boyama işleri. Ç K 121 Deri sanayiinde mamul derilere yüz ve fantezi fason yapma ve derileri perdahlama işleri. - K 122 Makinasız deniz nakil araçlarında (Mavna, şât ve benzerleri.) yapılan bütün işler. - - 123 Yüzen vinç ve taraklarda yapılan işler. - K 124 Hava alanlarındaki uçuşa hazırlık işleri ile yer hizmetleri           ve bakım işleri. - K 125 Uçaklarda yapılan bütün işler.   29/3/1973 TARİH VE 7/6174 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü Yürürlüğe Koyan Kararnamenin Tarihi               Numarası         Farklı Tarihte  Yürürlüğe Giren Maddeleri         Yürürlüğe Giriş Tarihi 12/5/1991         91/1546                                   --                                             25/5/1991   —— • ——
  29 Mayıs 2004 CUMARTESİ Sayı : 25476 Tüzük Karar Sayısı: 2004/7336 Ekli “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzükte Değişiklik Yapılmasına Dair Tüzük”ün yürürlüğe konulması; İçişleri Bakanlığı’nın 30/4/2004 tarihli ve 1011 sayılı yazısı üzerine, 9/5/1955 tarihli ve 6551 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 24/5/2004 tarihinde kararlaştırılmıştır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAŞKANI Recep Tayyip ERDOĞAN       Başbakan       A. GÜL A. ŞENER M. A. ŞAHİN B. ATALAY Dışişleri Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı B. ATALAY M. AYDIN G. AKŞİT K. TÜZMEN Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı C. ÇİÇEK M. V. GÖNÜL A.AKSU K.UNAKITAN Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı İçişleri Bakanı Maliye Bakanı H.ÇELİK Z. ERGEZEN R.AKDAĞ B. YILDIRIM Milli Eğitim Bakanı Bayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı S.GÜÇLÜ M. BAŞESGİOĞLU A. COŞKUN   Tarım ve Köyişleri Bakanı Çalışma ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı   M.H.GÜLER E. MUMCU O. PEPE   Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı   Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzükte Değişiklik Yapılmasına Dair Tüzük Madde 1 — 14/8/1987 tarihli ve 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzüğün geçici 1 inci maddesinde yer alan “üç yıl” ibaresi “dört yıl” olarak değiştirilmiştir. Madde 2 — Danıştayca incelenen bu Tüzük yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 3 — Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.   TEKEL DIŞI BIRAKILAN PATLAYICI MADDELERLE AV MALZEMESİ VE BENZERLERİNİN ÜRETİMİ, İTHALİ, TAŞINMASI, SAKLANMASI, DEPOLANMASI, SATIŞI, KULLANILMASI, YOK EDİLMESİ, DENETLENMESİ USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN TÜZÜK   Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 14.8.1987, No: 87/12028 Dayandığı Kanunun Tarihi : 9.5.1955, No: 6551 Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 29.9.1987, No: 19589   BİRiNCİ KISIM Genel Esaslar   Kapsam Madde 1 - Av ve taş barutlarının,lağım patlatmakta kullanılan patlayıcı mad- delerin ve bunların fitil,kapsül,ateşleme aletleriyle malzemelerinin,nişan,tüfek ve tabanca fişeklerinin,şenlik fişeklerinin,havai fişeklerin,maytapların ve ben- zerlerinin,dolu veya boş av fişekleriyle bunların hazırlanmasında kullanılan,ta- pa,kapsül gibi av malzemesinin,av saçmasının ve av kurşunlarının,potas güherçi- lesinin,üretilmesi için işyeri kurulması ve işletilmesi,üretilen maddelerin am- balajlanması,taşınması,saklanması,depolanması,ithali,satışı,kullanılması, yok edilmesi,denetimi,yivsiz av tüfeklerinin,hava ve gaz basıncı ile çalışan ateşsiz nişan tüfek ve tabancalarının ve bunların parçalarının ithali ve alınacak güven- lik önlemlerine ilişkin usul ve esaslar bu Tüzükte gösterilmiştir. Deyimler Madde 2 - Bu Tüzükte; A - Patlayıcı maddeler,şiddetli bir kimyasal reaksiyonla parçalanarak,ani yüksek sıcaklıkla birlikte büyük hacimlerde gaz haline dönüşebilen maddelerden olan; 1 - Dumansız av barutu, kara av barutu, taş barutu, 2 - Dinamitler, 3 - Patlayıcı madde olarak kullanılan saf ve teknik amonyum nitrat ile potas güherçilesi, 4 - Ateşleme fitilleri, 5 - Dinamit kapsülleri, 6 - Her türlü av kapsülleri, 7 - Sağırlaştırılmış (plastifiye edilmiş) olanlar dışında her türlü nitrose- lülozlar, 8 - Nitrogliserin, 9 - Her türlü piroteknik mamüller, 10 - 3763 sayılı Türkiye'de Harp Silah ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Mües- seselerinin Kontrolü Hakkında Kanun kapsamında bulunan ve harp silah ve mühimma- tı olarak kullanılabilecek olanlar dışında kalan bütün patlayıcı maddeler, B - Piroteknik mamüller, 1 - El maytabı ve çanak maytabı gibi her türlü maytaplar, 2 - Şenlik,işaret,aydınlatma fişekleriyle veri işaret fişekleri,havai fişek- ler,patlaklı ve yıldızlı roketler ve demiryollarında uyarı amacıyla kullanılan kestane fişekleri gibi her türlü fişekler ve roketler, 3 - Sinyal,gök yıldızlı ve kestaneli bombalar,renkli ve renksiz duman ve sis bombaları ile hakem bombası ve yer topları gibi her türlu piroteknik bombalar, 4 - Ateş çemberi,rozet güneşi,kayaş güneşi gibi her türlü döner mamüller, 5 - Altın veya gümüş yağmuru, romen kandili,serpantin,mızrak,çin ateşi gibi diğer şenlik malzemeleri, 6 - Oyun ve eğlence aracı olan; a - İçinde taneli karabarut bulunan kurbağa ve böcek şeklindeki eğlence mal- zemesi, b - Adi fırfır maytapları,çiçek yağmuru saçan maytaplar,ispanyol maytapları, şenlik mumları gibi klorat ve fosfor karışımıyla üretilen patlayıcı oyuncak mal- zemeleri, c - Şerit halindeki kağıt kapsüller, oyuncak tabanca mantarları,mukavva kap- sülleri, C - Av malzemesi,her türlü dolu ve boş av fişekleri,saçma ve kurşunlar,bun- ların hazırlanmasında kullanılan her türlü av kapsülleri ve parçaları, D - Nişan tüfek ve tabanca mermileri,hava ve gaz basıncıyla çalışan ateşsiz, namluları yivli veya yivsiz olan Türk standartlarına ya da uluslararası stan- dartlara uygun nişan tüfek ve tabancalarına ait mermiler, E - İşyerleri,bu Tüzük kapsamına giren maddelerin üretildiği ve işlendiği yerler, anlamında kullanılmıştır. Patlayıcı maddelerin sınıflandırılması Madde 3 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddeler aşağıdaki biçimde sı- nıflandırılır. A - Duyarlılıkları bakımından: 1 - Güvenlikli patlayıcı maddeler; ısıya,sürtünmeye ve darbeye karşı çok du- yarlı olmayan av kapsülleri,saniyeli fitiller gibi maddeler, 2 - Güvenliksiz patlayıcı maddeler;ısıya,sürtünmeye ve darbeye karşı çok du- yarlı olan nitrogliserin,sağırlaştırılmış (plastifiye edilmiş) olanlar dışında kalan nitroselüloz,trinitrotoluen ve dinamit gibi maddeler. B - Uygulama alanları bakımından: 1 - İtici ve balistik etkisi olan patlayıcı maddeler; kara av barutu, duman- sız av barutu gibi maddeler, 2 - Tahrip gücü olan patlayıcı maddeler; a - Ön patlayıcılar (inisiyal patlayıcılar), asıl patlayıcıları patlatmada kullanılan kurşun azotür kurşun trizinat,kurşun pikrat,tetrasen ve civa fülminat gibi maddeler, b - Asıl patlayıcılar; trinitrotoluen,tetril,dinamit,nitrogliserin,sağırlaş- tırılmış (plastifiye edilmiş) olanlar dışında kalan nitroselüloz gibi maddeler, 3 - Piroteknik mamüller; maytaplar,roketler,şenlik,işaret ve aydınlatma fi- şekleri,şenlik bombaları,döner mamüller gibi maddeler.   İKİNCİ KISIM İşyerlerinin Kuruluş ve İşletilmeleri BİRİNCİ BÖLÜM İşyerlerinin Kuruluşu İşyeri kurmada ön izin Madde 4 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerin üretimi ve işlenmesi için işyeri kurmak isteyenler,üretecekleri patlayıcı maddelerin cins ve özellik- leriyle işletmenin kapasitesi ve nerede kurulacağına ilişkin bilgileri içeren bir dilekçeyle İçişleri Bakanlığına başvu- rarak ön izin belgesi almak zorundadırlar.Girişimci gerçek kişi ise,nüfus cüzda- nının onaylı örneğinin,tüzel kişi ise yöneticilerinin nüfus cüzdanlarının onaylı örneğinin,başvuru dilekçesine eklenmesi gerekir. İçişleri Bakanlığınca,ön izin belgesi isteyenin genel güvenlik bakımından durumunun uygun olduğunun belirlenmesinden ve kuruluş yeri bakımından Genelkur- may Başkanlığının görüşünün alınmasından sonra,ilgiliye ön izin belgesi verilir. Kuruluş izni için gerekli belgeler Madde 5 - Patlayıcı madde üretmek ve işlemek üzere işyeri kurmak isteyenler aşağıda yazılı belgeleri sağlamak zorundadırlar: A - İşyerinin kurulacağı yerin 1/1000 veya 1/2000 ölçekli halihazır haritası üzerine çizilmiş ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onanmış dört nüsha mevzi imar planı, B - İşyerinin kurulacağı yerin yüzölçümü ve sınırlarını gösteren,il bayın- dırlık ve iskan müdürlüğünce onanmış 1/500 ölçekli dört nüsha vaziyet planı, C - 1/50 Ölçekli ve il bayındırlık ve iskan müdürlüğünce onanmış inşaat pro- jesi, D - İşyeri alanını sınırlayan,çevre duvarı veya en az iki metre yüksekliğin- deki sağlam direklere bağlı sık tel örgüyü,sütre ve taş duvarları,denetime tabi ana giriş kapısı ile gerekli diğer kapıları gösterir vaziyet planı ve detay re- simleri, E - 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinin son fıkrasına göre alınmış yapı ruhsatı, F - İşyerinin Ek: 1 sayılı çizelgede belirlenen güvenlik uzaklıklarını gös- teren krokisi, G - Güvenlik uzaklıkları içinde kalan alanı da kapsayan işyeri alanının gi- rişimcinin mülkiyetinde olduğunu veya kiralandığını gösteren belge, H - Üretilecek patlayıcı maddelerin cins ve özelliklerini açıklayan belge, İ - İşyerinde üretilecek her madde için ayrı ayrı yıllık üretim kapasitesini belirten belge, K - İşyerindeki deneme ve yok etme yerlerini gösteren kroki, L - Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Ka- nununa göre alınacak gayri sıhhi müessese belgesi, M - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge çalışma müdürlüğünden 1475 sayılı İş Kanununa ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğüne göre alınacak kurma izni, N - Sanayi ve Ticaret Bakanlığından alınacak imalat belgesi, O - İşyerinin çevreye olumsuz etkisi olmadığını belirten,Çevre Genel Müdür- lüğünden alınacak belge. Kuruluş izin belgesinin verilmesi Madde 6 - Patlayıcı madde üretmek ve işlemek üzere işyeri kurmak isteyenler, kuruluş izin belgesi almak için,bir dilekçeyle İçişleri Bakanlığına başvurmak zorundadırlar. Başvuru dilekçesine,ön izin belgesiyle 5 inci maddede yazılı bel- gelerin eklenmesi gerekir. Yapılan inceleme sonunda,işyerinin kurulması uygun görülürse,başvuru tari- hinden başlayarak bir ay içinde kuruluş izin belgesi verilir. Kuruluş izin belgesi,iki yıl için geçerlidir. Kuruluş,zorlayıcı ya da kabul edilebilir nedenlerle gerçekleştirilmezse, bu süre İçişleri Bakanlığınca uzatı- lır. İşyerinin genişletilmesi,yeni tesisler eklenmesi,kapasite artırılması için de yukarıda öngörülen usul ve esaslara göre yeniden izin belgesi alınması zorun- ludur. İKİNCİ BÖLÜM İşyerlerinin İşletilmesi   İşletme izni için gerekli belgeler Madde 7 - Kuruluş izin belgesi alınan işyerlerine işletme izni verilebilmesi için aşağıda yazılı belgelerle valiliğe başvurulur: A - İşyerinin,bu Tüzük hükümlerine uygun olarak yapıldığına ilişkin il ba- yındırlık ve iskan müdürlüğü raporu, B - Belediye veya valilikçe verilen yapı kullanma izni, C - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlüğünce verilmiş işletme belgesi, D - İşyerinde arıtma tesis veya sistemleri kurulduğuna ve işletmeye elveriş- li olduğuna ilişkin Çevre Genel Müdürlüğünden alınacak belge, E - Yangın yönünden gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye kuruluşu raporu, F - İşyerinin teknik sorumluluğunu yüklenecek kimya yüksek mühendisi,kimya mühendisi veya kimyagerin bu konuda vereceği noterlikçe onaylı kabul belgesi, G - İşyeri sahibince hazırlanan ve il sanayi ve ticaret müdürlüğünce onay- lanmış işletme ve çalışma yönergesiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı böl- ge müdürlüğünce onaylanmış teknik güvenlik yönergesi. Dilekçe ve ekleri valilikçe,İçişleri Bakanlığına gönderilir. İşyerinin,plan ve projelerine ve bu Tüzük hükümlerine uygunluğu saptandığında İçişleri Bakanlı- ğınca,işletme izin belgesi verilir. İşletme izin belgesi almak için başvuranın kuruluş izin belgesi sahibinden başka bir kişi olması halinde, ayrıca, durumunun genel güvenlik yönünden uygun görülmesi gerekir. İşletme izin belgesinin yenilenmesi Madde 8 - Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddelerin üretimi için veri- len işletme izin belgeleri bir yıl sürelidir. Sürenin bitiminde yeniden uzatıla- bilir. Uzatma için 7 nci maddede yazılı belgeler aranmaz.   ÜÇÜNCÜ KISIM İşyerlerinin Kuruluş ve İşletilmelerine İlişkin Güvenlik Önlemleri BİRİNCİ BÖLÜM Binalar ve Tesisatta Alınacak Güvenlik Önlemleri   Güvenlik uzaklıkları Madde 9 - Patlayıcı maddelerin üretildiği veya işlendiği her işyerinin ku- rulmasında Ek: 1 sayılı çizelgede gösterilen en az güvenlik uzaklıklarına uyul- ması zorunludur. Bu işyerlerinin çevresine,güvenlik uzaklıklarından geçen tel örgü veya taş duvar çekilir. Binalar ve tesisat Madde 10 - işyeri binaları tek katlı yapılır.Ancak teknolojinin gerektirdiği hallerde çok katlı da olabilir.Duvarlar yanmaz,tavanlar hafif ve yanmaz,tabanlar düz,yanmaz,sızdırmaz,çarpmayla kıvılcım çıkarmaz,yumuşak malzemeden,kolay temiz- lenir ve hafif eğimli,pencereler büyük parçalar halinde etrafa dağılmayacak ve zarar vermeyecek mika,telli cam gibi maddelerden yapılır. Üretimin özelliğine göre binaların tabanları,statik elektriği iletici özel asfalt veya içerisine demir oksit karıştırılmış betonla yapılır. Ayrıca,kapılara statik elektriğe karşı topraklanmış pirinç,bakır veya alüminyum levhalar konur. Binalardaki giriş ve çıkış kapıları,pencereler,pancurlar ve havalandırma menfezlerinin kapakları basınç karşısında dışarıya doğru açılacak,tehlike anında bina içinde bulunanların kolayca kaçabilmelerini sağlayacak biçimde yapılır. Bi- nanın pencerelerinde parmaklık veya kafes bulunmaz. Birden çok bölümleri bulunan işyeri binalarında bölümlerden herbirinin,biri doğrundan doğruya dışarıya,diğeri ana koridora açılan en az iki kapısı bulunur. Güvenliksiz patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlerin çevresi,yapılan işin özelliğine göre,tamamen veya kısmen ya da ayrı ayrı sütrelenir veya taş duvar çekilir. Duvar veya sütrenin taban kenarları binalardan en az bir buçuk metre uzaklıkta başlar. Toprak sütrelerin üstleri en az bir metre genişliğinde olur ve kenarlarının eğimleri doğal eğiminden çok olamaz. Sütreler bina çatısının en üst noktasından en az bir metre daha yüksek olur. Du- varların çimento harçlı olarak taştan yapılması halinde üst genişlik en az elli santimetre,betonarme olması halinde,en az on santimetre olur.Sütre giriş kapıla- rı ve geçitler,çalışanları patlama basıncı ve alevden koruyacak biçimde yapılır. Makine ve tezgahlar Madde 11 - Üretimde kullanılan makine, tezgah, teçhizat ve bunlarla ilgili malzeme özenle seçilir. Makine ve tezgahların hareketli ve demir ve çelik malzemeden yapılmış bölüm- lerinin patlayıcı madde ve artıkları ile temasını önlemek için gerekli önlemler alınır. Bütün takım,cihaz,mastar ve kalıpların yapımında ve makine ve tezgahlara bağlanmasında gereken özen gösterilir. Kullanım ve bakımlarında sürtme,şok,darbe etkisiyle alev alma veya patlamalara karşı önlemler alınır. Kayış,kasnak,dişli gibi hareketli bölümlerin çalışanlara zarar vermemesi için bunlara koruyucu siperler yaptırılması zorunludur. Makine ve tezgahlar topraklanır,alet ve edavatta kıvılcım oluşmaması için önlemler alınır. Elektrik tesisatı Madde 12 - Motorlar,armatürler ve bütün elektrik tesisatı,kıvılcım,alev ve toz geçirmez,patlamaya dirençli,kapalı tipte olacaktır. Cihaz ve malzemelerin kullanılmasından önce,üretici ve satıcı kuruluşlardan bu cihaz ve malzemelerin gereken özelliklere sahip olduklarına ilişkin belgeler alınır,dosyalarında sak- lanır. Kapalı tipte olmayan motor ve şalterler binaların dışına konur. Mekanik bir etkinin bulunabileceği yerlerde zırhlı kablolar kullanılır veya kabloyu mekanik etkilere karşı korumak için gerekli önlemler alınır. Telekomüni- kasyon kabloları dahil,bütün yeraltı kabloları en az elli santimetre derinliğe yerleştirilir. Sigortalar daima tehlike bölgesi dışına konur,bu sağlanamazsa,kapalı tip ku- tular içerisine yerleştirilir. Bütün elektrik tesisatı, konuya ilişkin mevzuata uygun olarak yapılır. Isıtma tesisatı Madde 13 - Patlayıcı madde bulundurulan,üretilen veya işlenen yerlerde, bu maddeleri veya bunların buhar ve gazlarını tutuşturabilecek,kıvılcım veya alev çıkaran ısıtma sistemi kullanılmaz. Isıtma,sıcak su,ısıtılmış hava ya da alçak basınçlı buhar devreleriyle sağlanır. Isıtma merkezlerinin patlayıcı madde bu- lundurulan,üretilen ve işlenen yerlerden güvenlik uzaklıkları Ek: 1 sayılı çi- zelgede gösterilmiştir. Isıtma araçları işyerini çeşitli bölümlerinde yürütülen işin özelliğine ve bilimsel esaslara göre belirlenen sıcaklığı geçmeyecek biçimde otomatik termos- tatlarla donatılır. Isıtmada kullanılan radyoyatörlerin,sağlam,sızdırmaz,pürüzsüz ve düzgün ol- ması gerekir. Havalandırma Madde 14 - Üretimde ortaya çıkan çeşitli patlayıcı,parlayıcı,tehlikeli ve zararlı maddelerin işyeri havasında,Bakanlar Kurulunun 27/11/1973 günlü ve 7/7551 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan parlayıcı,patlayıcı,Tehlikeli ve Za- rarlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzükle izin verilen en çok miktarları aşmasını önleyecek havalandırma tesisatı kurulması zorunludur. Bu amaçla kullanılacak aspiratörlerin motorları,kapalı tipte olacak veya mo- tor ve diğer bölümleri işyeri binasının dışında bulundurulacaktır.Aspiratörlerin emme           3020 boruları yanmaz malzemeden,yeterli ölçüde olacaktır. Havalandırma tesisatında patlayıcı gaz karışımı oluşturacak ölü alanlar veya akışı zorlaştıracak keskin dönüşlü dirsekler olmayacak,tesisat kolaylıkla temizlenebilir ve onarılabilir nitelikte yapılacaktır. Paratoner Madde 15 - Patlayıcı madde bulundurulan,üretilen veya işlenen binalar,mevzu- atın öngördüğü paratoner sistemiyle donatılacaktır.   İKİNCİ BÖLÜM Patlayıcı Madde Üretimiyle İlgili Güvenlik Önlemleri Üretimle İlgili Güvenlik Önlemleri Madde 16 - Patlayıcı madde üretilen veya işlenen işyerinin bölümlerinde yal- nızca o bölümde görevli işçiler bulunabilir. Dışardan kumandalı tezgahlarla çalışılması gereken bölümlere,tezgahların ça- lışması sırasında bu bölümde görevli olanlar dahil,kimsenin girmesine izin ve- rilmez. İşçiler,görevlendirildikleri işten başka bir iş yapamazlar.Kendi bölümlerin- den başka bir bölüme gerekmedikçe gidemezler. Görevlilerden başkasının bulunma- ması gereken bir üretimin yapılması sırasında yabancı işçi,personel ve ziyaret- çilerin girmeleri durumunda iş derhal durdurulur. Çalışma halindeki işyerlerinin civarında zorunluluk olmadıkça işçilerin bulundurulması yasaktır. İşçilerin çalışma sırasında dalgın ve sinirli bulunmalarına,yüksek sesle tartışmalarına,şakalaşmalarına ve sert hareketler yapmalarına engel olmak için gerekli önlemler alınır. İşyerinde çalışan işçilerin naylon,orlon,perlon gibi statik elektrik toplan- masına neden olacak giysilerle lastikli veya kıvılcım çıkaracak altı madeni çi- vili ayakkabılar giymeleri yasaktır.İşçilere işin özelliğine uygun gözlük,maske, eldiven,giysi,özel ayakkabı,çizme gibi koruyucu malzeme ve teçhizat verilir. Yapılan işin niteliğine göre işçi ile tezgah ve makine arasına koruyucu cam, mika,tahta,veya saç kalkan ya da perdeler yerleştirilir. Her giriş ve çıkışta kapılardaki madeni levhalara elle dokunularak vücuttaki statik elektriğin boşaltılması sağlanır. İşyerlerindeki çalışma masaları,makine,tezgah,alet ve edavat toz veya diğer yabancı maddelerden temizlenir,yerler sık sık yıkanır ve işyeri,sonraki vardiya- ya güvenlik yönünden olumsuz etkileri giderilerek bırakılır. Kömür,yağ,herhangi bir patlayıcı ve parlayıcı madde ile bulaşmış kırpıntı, paçavra,üstüpü,pamuk veya kendiliğinden tutuşabilecek hiç bir madde işyeri için- de bulunduralamaz. Bu artıklar usulüne uygun biçimde yok edilir. Hammadde ve üretim artıkları veya üretim ve işleme sırasında dökülen,saçılan maddeler,özelliklerine uygun bir biçimde toplanarak plastik özel kovalarda ve gerektiğinde suyla ıslatılarak saklanır,bir uzmanın gözetim ve denetimi altında etkisiz hale getirilir. İşyerlerinde,işle ilgili olmayan malzeme ve yabancı eşya bulundurulamaz. Üretime giren hammadde ve tekrar işlenecek maddelerin saflıklarına gereken özen gösterilir. Patlayıcı maddelerle çalışılan işyerlerinde,ortamın nem ve sıcaklığı klimay- la ayarlanır,sıcaklığın reaksiyon için gerekli sınırları aşmasına izin verilmez. Patlayıcı maddelerin güneş ışını almaması için gerekli önlemler alınır. Üretimde kullanılacak çözeltilerin hazırlanmasında titizlik gösterilmesi ve reaksiyon esnasında köpürme,sıçrama ve dökülme gibi durumlara meydan verilmeme- si,süzme,kurutma,kırma,eleme ve presleme gibi işlemlerin bu konularda hazırlan- mış olan çalışma ve işletme yönergesiyle teknik güvenlik yönergesi uyarınca yü- rütülmesi sağlanır. Nitrogliserinin Üretiminde Dikkat Edilecek Hususlar Madde 17 - Dinamit harmanlarına girecek nitrogliserin üretiminde gliserine enaz yüzde yirmi dietilen glikol veya bu maddenin sağladığı oranda donmayı ge- ciktiren,teknik bakımdan elverişli diğer maddeler karıştırılarak Nitrogliserinin donma sıcaklığı düşürülür. Donar tip nitrogliserinli dinamit üretimi ve kullanılması için İçişleri Ba- kanlığından ayrıca izin alınması zorunludur. Oyun ve Eğlence Aracı Olan Patlayıcı Maddeler Madde 18 - Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddelerin üretiminde kulla- nılacak klorat ve fosfor karışımındaki fosfor miktarı yüzde on iki buçuk,klorat miktarı yüzde seksen yedi buçuk oranlarını geçemez. Tabanca mantarlarında,mantarın ortasına patlayıcı madde konmak için açılan çukurun içine kağıt yapıştırılır,sıvı veya pasta halindeki patlayıcı madde, man- tar çatlak ve deliklerine sızmayacak biçimde bu çukura yerleştirilir,üstü kağıt yapıştırılarak kapatılır.Bir tabanca mantarında bulunan karışım miktarı dört ile altı miligram arasında olur ve her bin adetteki karışım miktarı altı gramı geçe- mez. Elle atılarak patlatılan,atom gibi,oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı mad- delerin bin adedi içindeki patlayıcı madde miktarı beş yüz miligramı,yüz adet kağıt kapsüldeki patlayıcı maddenin toplam ağırlığı yedi yüz elli miligramı ge- çemez. Yukarıdaki hükümlere uyulmadan üretildiği belirlenen patlayıcı maddeler, de- netimi yapanın emriyle derhal yok edilir. Üretim yerlerinde,bir binadaki patlayıcı madde karışımının miktarı bir ki- logramı geçmez. Üretim sırasında,bu maddelerin nem oranı hiçbir zaman yüzde on beşten aşağı olamaz. Üretilen yirmi adet tabanca mantarını içine alacak kutuların her on tanesi kurutma ve ambalaja gönderilmek üzere,derhal üretildiği yerden çıkarılır.Kutula- rın atölyede birikmesine izin verilmez. Kurutma odalarının rafları,yanmaz malzemeden yapılır,raflarla zemin su ge- çirmez hale getirilerek her iş günü sonunda,madde artığı kalmamak üzere ıslak bez veya süngerle silinerek temizlenir. Odalardaki kurutma,sıcak su veya sıcak hava akımıyla yapılır. Ayrıca,her iş gününün sonunda ambalajı tamamlanan yüz kutu tabanca mantarla- rından herhangi bir kutu numune olarak alınır ve her üç günde bir,bu kutular, sarsıntı makinasında beş saat süreyle yöntemine uygun biçimde sarsıntı denemesi- ne tabi tutulur.Bu denemede patlayıcı maddeleri dökülen veya patlayan tabanca mantarlarının devir ve satışı yasaktır. Üretildiği işyerinden devir veya satışı yapılacak oyun ve eğlence aracı olan her çeşit patlayıcı maddenin,yönetmelikte gösterilen biçimde sarsıntı denemesinden geçirilmesi zorunludur. Bu denemelerin sonuçları, üretimin miktar ve muayene oranları, noterlikçe onaylı bir deftere yazılarak denetime hazır bulundurulur. Kutuların ve sandıkların üzerine büyük boyutta, "DİKKAT! İÇİNDE PATLAYICI MADDE VARDIR. TEHLİKELİDİR." sÖzcüklerinin yazılması zorunludur. Üretimde Taşıma Madde 19 - İşyeri içinde patlayıcı madde taşımalarında aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur: A - Taşımalar, olanaklar ölçüsünde insan gücüyle ve gereğinden çok kişi kul- lanılmadan yapılır. Taşımanın yapılacağı zeminin kaygan olmaması,patlayıcı mad- delerin,etrafa dökülüp saçılmaması,düşürülmemesi,taşıma sırasında sert hareket- lerden kaçınılması için gerekli önlemler alınır. Art arda yapılan taşımalarda belli bir güvenlik uzaklığının bulunmasına dikkat edilir. B - Büyük miktarlardaki patlayıcı maddelerin taşınması için,eksozu kıvılcım çıkarmayan motorlu araçlar veya kapalı tip akülü araçlar kullanılır. C - Elle,el arabasıyla,römorkla ya da motorlu araçlarla yapılan bütün taşı- malarda,taşıma hızı,taşınan patlayıcı madde miktarı,güvenliğin gerektirdiği sı- nırları geçemez,statik elektriğin boşalması için gerekli önlemler alınır. D - Taşıma sırasında patlayıcı madde ambajları, tam bir güvenlik sağlayacak biçimde araca yerleştirilir,giriş ve çıkış yolları serbest tutulur. E - Taşımadan önce,taşınacak maddelerin özelliğine bağlı olarak,gerekirse, patlayıcı madde nem bakımından şartlandırılır. F - Patlayıcı maddeler,özelliklerine göre fabrika içinde ancak kapalı veya örtülü özel kaplar veya borularla ve gereken önlemler alınarak taşınır.   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Bina,Tesisat,Makine ve Tezgahların Bakım ve Onarımında Alınacak Güvenlik Önlemleri Bakım ve Onarımda Güvenlik Önlemleri Madde 20 - Patlayıcı maddelerle çalışılan işyerlerinde bakım ve onarıma baş- lamadan önce aşağıdaki güvenlik önlemleri alınır: A - Gereğine göre iş,kısmen veya tamamen durdurulur. B - İşyerinde bulunan bütün patlayıcı,parlayıcı,tehlikeli ve zararlı madde- lerle bunların bileşimlerine giren diğer tehlikeli maddeler, onarım yerinden uzaklaştırılır. C - Onarılacak bölüm,patlayıcı,parlayıcı,tehlikeli ve zararlı madde artıkla- rından ve bulaşıklarından,usulüne uygun olarak,temizlenir ve yerler suyla yıka- nır. D - Bakım ve onarım,yetkili amirin yazılı izniyle başlar,sorumlu bir teknik elemanın sürekli gözetiminde yapılır. E - Elektrik ve oksijen kaynağı gibi onarım cihazları,ancak,gerekli önlemler alınmak koşuluyla kullanılabilir. F - Onarım ve değişiklikler bina,tesisat,makine ve tezgahların ilk güvenlik durumunu bozmayacak veya azaltmayacak biçimde yapılır.   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İşletme Güvenliği ve Sorumluluğu   Sorumlu Müdür Madde 21 - İşyerleri teknik bakımdan sorumlu bir müdür tarafından yönetilir. Sorumlu müdürün kimya yüksek mühendisi,kimya mühendisi veya kimyager olması zo- runludur. Müdürün herhangi bir nedenle görev başında veya vardiyalarda bulunma- ması halinde sorumluluğu yüklenebilecek bir kimya yüksek mühendisi veya kimya mühendisi veya kimyagerin işyerinde sürekli olarak bulundurulması sağlanır. İşletme Güvenliği Madde 22 - İşyerlerinde,ancak,18 yaşını tamamlayan ve bu işlerde çalışmala- rında yerel güvenlik makamlarınca sakınca görülmeyen kişiler çalıştırılabilir. İşçilere,özellikle,karşılaşabilecekleri tehlikeler,yangın halinde alınması gereken önlemler,artıkların etkisiz hale getirilmesi,yükleme,boşaltma,taşıma ve işyerinin temizlenmesi gibi işler hakkında uygulamalı eğitim yaptırılarak yeter- li bilgi ve deneyim kazandırılır.İşçiler,bu hususlarda yeterli bilgi ve deneyime sahip oldukları,işveren veya işyeri sorumlusu tarafından belirlendikten sonra çalıştırılırlar. İşyerlerinin kapıları iş saatleri dışında kilitli bulundurulur; silahlı ve kontrol saatli koruma görevlileri tarafından günün yirmi dört saatinde gözetim altında tutulur. Kontrol saatleri,en az saatte bir basılacak biçimde ayarlanır ve kayıt kağıtları saklanır. Geniş bir alana yayılmış ve etrafı duvar,tel örgü veya tel kafesle çevrilmiş işyerlerinin sınırları,belirli yerlere amaca uygun biçimde yapılmış bekçi kule- lerindeki projektörlerle aydınlatılır. İşyeri sorumlusunun izni alınmadan ve beraberinde nezaretçi bulunmadan hiçbir yabancı,fabrika veya imalathaneye veya bunların tesislerine giremez. İşyeri alanı içinde,sigara ve benzerlerinin içilmesi,kibrit,çakmak,ateş,kız- gın veya akkor halinde cisimlerle parlayabilecek veya yangın meydana getirebile- cek maddelerin taşınması,bulundurulması ve kullanılması yasaktır.Bu hususları sağlamak için giriş ve çıkış kapılarında gerekli denetimler yapılır,kolay ve iyi görünen yerlere uyarı levhaları konulur. İşçilerin sigara içebileceği ve ateşli maddelerle çalışılmasına izin verilen yerler ayrı bölümlerde bulunur. Kömür ocaklarında kullanılan patlayıcı maddelerin grizu ve kömür tozuna kar- şı güvenli olup olmadığını belirlemek için,bunların fiziksel ve kimyasal müaye- neleri ile galeri testleri yaptırılır. Bu muayene ve testler,yurt içinde yaptı- rılamazsa yurtdışındaki bir laboratuvar veya deneme istasyonunda yaptırılır. Nitroselüloz,nitrogliserin,barut ve dinamitlerle diğer patlayıcı maddelere ait standart stabilite testleri,üretici fabrikalar tarafından yapılır ve bu testler,İçişleri Bakanlığınca gerek görüldükçe yetkili mercilere kontrol ettiri- lir. Yönerge ve Levhalar Madde 23 - Patlayıcı madde üretiminde uygulanan işlem ve süreçleri ve çalış- ma yöntemlerini açıklayan bir işletme ve çalışma yönergesiyle çalışma sırasında alınacak güvenlik önlemlerini gösteren bir teknik güvenlik yönergesi hazırlana- rak özel dosyalarında saklanır. Bunların bir örneği uygun yerlere asılır. Yönergeler,işçilere okutturulur;okunup anlaşıldığına ilişkin belge düzenle- nir ve dosyalarında saklanır. Çalışmaların bu yönergelere uygun yürütülmesi sağ- lanır. Bakanlar Kurulunun 30/4/1953 günlü ve 4/685 sayılı kararıyla yürürlüğe konu- lan Sabotajlara Karşı Korunma ve Sabotajları Önleme Hakkında Talimat hükümleri de ayrıca uygulanır. İşyerinin çeşitli bölümlerinde yapılmasına izin verilen işin ne olduğunu,bu- lundurulabilecek en çok patlayıcı madde miktarıyla çalıştırılabilecek en çok iş- çi sayısını,ayrıca,güvenlik yönünden gerekli görülen diğer hususları belirleyen levhalar hazırlanarak uygun yerlere asılır. İlk Yardım Madde 24 - İşyerlerinde üç kişiden az olmamak üzere,çalışan toplam işçi sa- yısının en az yüzde beşi ilk yardım ve kurtarma kurslarından geçirilir ve bunla- rın ad ve soyadlarını gösteren listeler kapılara asılır. Yanık olaylarında ilk yardım amacıyla,tehlikeli yerlerin civarında suyla do- lu tekne veya havuzlar ya da gerekli yerlere duş tertibatı yaptırılır. Ecza do- laplarında yanık ilaçları da bulundurulur. Patlama,yangın ve benzeri önemli olaylarda,işveren veya vekili,gerekli ön- lemleri almak,hastalanan veya yaralanan işçileri sağlık kuruluşlarına en süratli biçimde ulaştırmakla yükümlüdür. Yangın Madde 25 - Her işyerinde işyerinin büyüklük ve özelliğine göre mekanik veya otomatik olarak çalışan alarm cihazları bulundurulur, İşyerinde,yapılan işin cinsine ve özelliğine göre etkili olabilecek tipte ve yeterli sayıda kolayca kullanılabilecek biçimde karbondioksitli, köpüklü veya otomatik yangın söndürme cihazlarının bulundurulması zorunludur. Bu cihazlar ve bunlara yardımcı tesisat ve teçhizat sürekli işler halde tu tulur. Cihazlar,her altı ayda bir tartılır,ağırlığı diğer hususlar üzerine takı- lacak bir etikete işlenir,içindeki etkili maddenin net ağırlığının yarıdan aşa- ğıya düştüğünün anlaşılması halinde,yeniden doldurulur. Suyla çalışan yangın söndürme cihaz ve tesisatı belirli yerlerde kutu ve do- laplar içinde kolaylıkla alınıp kullanılabilir biçimde düzenlenir.Bunlar,yangın hidrantları,varsa basınçlı su sağlayan motopomplar günde en az bir defa beş da- kika çalışma denemesine tabi tutulur. Yeterli sayıda işçi,bir yangın söndürme ekibi oluşturacak biçimde görevlen- dirilir ve eğitilir. Eğitim günleri ve çalışmalar,ilgililerin her isteminde gös- terilmek üzere özel defterine işlenir. Yıldırıma Karşı Korunma Madde 26 - Yıldırıma karşı korunma sistemi en az yılda bir kez bir uzmana denetlettirilir,belirlenen arıza ve noksanlar bir deftere yazılır. Arıza ve nok- sanlar derhal giderilir,onarımın tamamlandığına ilişkin belge düzenlenerek ilgi- lilerin her isteminde gösterilmek üzere işyeri dosyasında saklanır. Elektrik Tesisatı Madde 27 - Elektrik tesisatı ile statik elektrik donanımı bir yılı geçmeyen süreler içinde uzmanlarca bakım ve onarımdan geçirilir ve bu husus,istendiğinde gösterilmek üzere,özel defterine yazılır.   DÖRDÜNCÜ KISIM Ambalajlama ve Güvenlik Önlemleri BİRİNCİ BÖLÜM Ambalajlamada Genel Esaslar Genel Esaslar Madde 28 - Patlayıcı maddelerin,parça,koli,sandık ve benzeri ambalaj birim- leri tek tip patlayıcı maddeyi içerecek biçimde olur ve patlayıcı maddelerin her hangi biri diğeri ile aynı ambalaj içinde kesinlikle bulundurulmaz. Ancak,av ko- vanı dolularının değişik türleri bir sandığa konulabilir. Patlayıcı maddelerin,sarsıntı ve sallantıya meydan vermeyecek biçimde boş- luk bırakılmadan anbalajlarına yerleştirilmeleri zorunludur. Patlayıcı madde ambalajlarının iki tarafına kolayca görülebilecek biçimde, sıcak damgayla veya şablon kullanılarak kolay silinmeyecek boyayla içindeki pat- layıcı maddenin türüne göre "PATLAYICI MADDE", "GÜVENLİKLİ MUHİMMAT" veya "GÜVENLİKSİZ MUHiMMAT" sÖzcÜkleri yazılır. Ambalaj varilse,bu yazılar,varillerin alt ve üst yüzeyleri ile yan yüzeylerine de yazılır. Patlayıcı madde ambalajlarının üzerine fabrikanın adı,yeri,maddenin cinsi, nevi,net ve brüt ağırlığı,üretim tarihi,kafile numarası,grizu güvenlikli olup olmadığı,ithal malıysa üretildiği ülkenin adı yazılır.Dinamitler için donar veya donmaz tip oldukları ambalaj üzerinde belirtilir.   İKİNCİ BÖLÜM Barutların Ambalajı Barutlar Madde 29 - Nitroselüloz esaslı dumansız av barutları ile kara barut türünden taş veya av barutlarının iç ambalajları,sağlam çinko,teneke,mukavva,polietilen ya da uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden ku- tu,şişe ve torba biçiminde yapılır,su ve hava geçirmeyecek biçimde kapatılır.Am- balajların içinde net olarak en çok bir kilogram barut bulunur.Kara barut ve taş barutları en az beş yüz gram,dumansız av barutu en az iki yüz elli gram olarak ambalajlanır. Taş barutları,bez torbalar içinde,teneke veya mukavva kutulara ya da polietilen torbalara yerleştirilmek koşuluyla iki buçuk kilograma kadar amba- lajlanabilir. İç ambalajları tamamlanan nitroselüloz esaslı dumansız av barutları ile kara barut türünden taş ya da av barutları,ayrıca en az yedi milimetre kalınlığında, patlama direnci en az on kilogram/santimetrekare olan doppel-doppel oluklu mukavvadan sandıklara konulur. Sandık kapakları,gerekli direnci ve yapışmayı sağlayacak bir bantla ya- pıştırılarak kapatılır. Av barutları,önce polietilen torbalara konulmak ve torbalar da galvanizli demir,alüminyum,pirinç,sıkıştırılmış mukava ya da uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılan kaplar içine yerleştirilmek koşuluyla ambalajlanabilir. Av ve taş barutları dışında,mamul ya da yarı mamul barutların ambalajının varil veya sandık olması zorunludur. Variller ağaç,galva- nizli demir,aliminyum,pirinç,sıkıştırılmış mukavva ya da uygunluğu Sanayi ve Ti- caret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılır.Kapaklar sızmayı önleye- cek biçimde kauçuk,plastik veya galvanizli civata ve somunlarla sıkıca tutturu- lur. Ağaç variller,en az on milimetre kalınlığında,temiz ve sağlam tahtadan,geç- meli olarak yapılır ve ağaç kuşakla çemberlenir. Bu işte pirinç veya galvanizli demir çiviler kullanılır. Sandık ambalajlar,mümkünse budaksız veya düşmez budaklı,en az on iki mili- metre kalınlıkta,nitelikli tahtadan yapılır.Köşeleri lambalı geçme,yanları geçme olur.Kapaklarda pirinç ya da galvanizli demirden,vidalı çiviler kullanılır. Bir ambalajın içindeki barutun net ağırlığı otuz kilogramı geçemez. Nitroselülozlar Madde 30 - Komprime ve jelatinize edilmemiş,plastikleştirici madde ile cips haline getirilmemiş nitroselüloz ve kollodyumların en az yüzde otuz oranında su ya da alkol ile nemlendirilmiş olarak,her türlü sürtünmeyi ve nem kaybını önle- yecek biçimde kapatılmış,su sızdırmaz,galvanizli saçtan,hermetikli veya uygunlu- ğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış kaplara konulması zorunludur.   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Dinamitlerin Ambalajı Dinamitler Madde 31 - Dinamit hamuru,sağlam ve neme dayanıklı,parafinlenmiş kağıt,plas- tik ya da ince antistatik madensel sargıdan yapılmış kartuş içinde bulundurulur. Kartuşlar,kapsül veya ilk ateşleyici maddelerle birleştirilmez,üzerlerine oku- naklı harflerle dinamitin ticari adı,ağırlığı ve üretim yılı yazılır. Kartuşlar,en az iki buçuk kilogram,en çok on kilogram ağırlığında,en az dört milimetre kalınlıkta, patlama direnci en az beş kilogram/santimetrekare olan oluklu mukavvadan kutulara yerleştirilir,gerektiğinde kartuşların sallanmaması ve kusma halinde nitrogliserinin emilmesi için kartuş aralarına kuru testere ta- laşı veya buna benzer kuru toz maddeler yerleştirilir. Kutuların içine kullanma ve güvenlik talimatı konur. Kutu kapaklarının üstüne,dinamitin,üretildiği fabri- kanın adı ve yeri,ticari adı,miktarı,üretim tarihi,donar ya da donmaz tipte ol- duğu, grizu güvenlikli olup olmadığı yazılı bir etiket yapıştırılır veya bu hu- suslar şablonla yazılır. Kutuların kapakları yapıştırıcı bir bantla kapatılır. Kutular hava ve su sızdırmayacak biçimde parafinle kaplanır veya sağlam polieti- len,ya da uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılmış torbalara yerleştirilir ve torbaların ağzı hava ve su geçirmeyecek bi- çimde bağlanarak kapatılır. Bu kutu veya torbaların iki buçuk kilogramlık olanlarından sekiz adedi,beş kilogramlık olanlardan dört adedi ve on kilogramlık olanlardan iki adedi en az yedi milimetre kalınlığında,patlama direnci en az on kilogram/santimetrekare doppel-doppel oluklu mukavvadan yapılmış sandık içerisine,kutular torba içeri- sindeyse torba ağızları karşılıklı olarak birbirlerine ve içe doğru gelecek bi- çimde yerleştirilir. Sandık tek parça oluklu mukavvanın kıvrılmasıyla yapılır, sandığın birleştirilen yan kenarı en az onda dokuz milimetre kalınlıkta galva- nizli tel ile dikilir ve sandığın taban ve kapak kısımları,ayrıca,gerekli sağ- lamlığı ve yapışmayı sağlayacak bir bantla kapatılır. Her sandığın içindeki di- namitin net ağırlığı yirmi kilogramı geçemez. Sandıkların üzerine,dinamitin üretildiği fabrikanın adı ve yeri,ticari adı,net ve brüt miktarı,üretim tarihi,kafile numarası şablon kullanılarak kolay silinmeyecek bir boyayla yazılır. Fitiller Madde 32 - Maden işlerinde kullanılan güvenlikli lağım fitilleri gibi sani- yeli ateşleme fitilleri,dinamit kapsüllerine takılmamış olarak,her biri on met- relik on kangal halinde bağlanır ve bir polietilen torbaya yerleştirilerek ağzı sıkıca kapatılır. İçinde kangal halinde fitiller bulunan polietilen torbalardan on adedi de,en az yedi milimetre kalınlığında,patlama direnci en az on kilogram/ santimetrekare olan doppel-doppel oluklu mukavvadan veya uygunluğu Sanayi ve Ti- caret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılmış bir sandık içerisine yerleştirilerek ambalajlanır ve ambalaj kutularının alt ve üst kapakları sağlam bir bantla yapıştırılır. Ambalaj kutularındaki fitil uzunluğu en çok bin metre olur. Ambalaj kutularının üzerine,fitilin adı,üretildiği fabrikanın adı ve yeri, net ve brüt miktari,üretim tarihi ve kafile numarası şablon kullanılarak kolay silinmeyecek bir boyayla yazılır.   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Zor Tutuşan Patlayıcı Maddelerin Ambalajı Zor Tutuşan Patlayıcı Maddeler Madde 33 - Amonyum nitrat esaslı zor tutuşan patlayıcı maddeler,sağlam,neme dayanıklı kağıt sargı ya da plastik torbadan yapılmış kartuş içinde bulunduru- lur. Kartuşların üzerine,patlayıcı maddenin ticari adı ve üretim tarihi yazılır. Kartuşlar,en az iki buçuk,en çok on kilogram olarak polietilen torbalara ko- nur,ağzı,hava ve su geçirmeyecek biçimde kapatılır,torbaların üzerlerine patla- yıcının üretildiği fabrikanın adı,yeri,türü ve miktarı yazılır. Torbalar,en az yedi milimetre kalınlığında,patlama direnci en az on kilogram /santimetrekare olan doppel-doppel oluklu mukavvadan ya da uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılmış kutu veya sandıklarda ambalajlanır; dolu kutu veya sandıkların brüt ağırlığı otuz kilogramı geçemez. Baraj,liman,yol,havaalanı gibi büyük yapım işlerinde ve galeri atışlarında kullanılacak,zor tutuşan patlayıcı maddeler,kartuşsuz en az iki buçuk ve en çok on kilogram,amonyum nitrat ise kartuşsuz olarak en az iki buçuk ve en çok elli kilogram olarak polietilen torbalara veya uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlı- ğınca onaylanmış başka maddelerden yapılmış kutu ya da torbalara konularak amba- lajlanır. Kartuşlu ya da kartuşsuz olarak taşınacak zor tutuşan patlayıcı maddeler kapsül takılmış olarak veya ilk ateşleyici maddelerle birlikte bulundurulamaz.   BEŞİNCİ BÖLÜM Fitille ve Elektrikle Ateşlenen Dinamit Kapsüllerinin Ambalajı   Fitille Ateşlenen Kapsüller Madde 34 - Fitille ateşlenen dinamit kapsülleri,ağızları yukarıya gelmek üzere yüz adedi bir arada,teneke ya da uygunluğu Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanmış başka maddelerden yapılmış bir kutuya konur.Tehlikeli sürtünmeleri ve sallantıları önlemek için,kutuların iç yüzeyi mukavva ya da keçe gibi maddeler ile yastıklanır; gerekiyorsa,ayrıca,kapsüllerin,delikli karton veya plastik lev- halara geçirilerek birbirlerine dokunmaması,taşıma ve istif sırasında sarsıntı- lardan etkilenmemesi sağlanır. Kutuların üzerine kapsülün adı,miktarı,üretildiği fabrikanın adı yazılır,ku- tuların içerisine de gün,ay ve yıl olarak kapsülün üretim tarihi yazılı bir eti- ket konulur. Her birinin içerisinde yüz adet kapsül bulunan teneke kutulardan beş adedi bir oluklu mukavva kutuya,kapsül ağızları üst tarafa gelecek biçimde yan yana yerleştirilir ve teneke kutuların arasına çarpma ve sürtünmeyi önlemek için, oluklu mukavva parçalar konur. Her beşyüz adetlik oluklu mukavva kutu ambalajla- rının ağızları,yapıştırıcı bir bantla kapatılır ve kapağın üst yüzeyine kapsülün adı,miktarı,üretildiği fabrikanın adı ve yeri,gün,ay,yıl olarak üretim tarihi ile kullanma ve güvenlik talimatını içeren bir etiket yapıştırılır. On bin adedi geçmemek ve beş yüzün katlarından olmak koşuluyla,her beş yüz- lük oluklu mukavva kutular en az on iki milimetre kalınlığında ahşap malzemeden yapılmış ve kulpları madeni olmayan sağlam sandıklara yerleştirilir,kapakları da galvanizli demir veya pirinç malzemeden yapılmış ağaç vidalarıyla kapatılır.San- dıkların üzerine,kapsülün üretildiği fabrikanın adı,yeri,ticari adı,miktarı,net ve brüt ağırlığı,üretim tarihi,kafile numarası,şablon kullanılarak ve kolay si- linmeyecek bir boyayla yazılır. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez. Elektrikle Ateşlenen Kapsüller Madde 35 - Elektrikle ateşlenen dinamit kapsüllerinin iletken kabloları fi- yonk haline getirilerek,en çok on adedinden bir bağ oluşturulur; bu bağlardan on adedi en çok yüzlük bağ haline getirilerek,bu bağlardan iki adedi kapsüller ters yöne gelecek biçimde oluklu mukavvadan yapılmış kutu içerisine yerleştirilir. İçinde en çok ikiyüz adet elektrikli kapsül bulunan oluklu mukavva ambalaj kutu- larının kapakları yapıştırıcı bir bantla kapatılır ve kutuların üzerine kapsülün adını,miktarını,üretildiği fabrika ve yerini,gün,ay,yıl olarak üretim tarihini, Ohm. olarak elektrik dirençlerini,iletken kablo tellerinin malzeme cinsi ve uzunluklarını,grizu güvenlikli olup olmadıklarını ve kullanma ve güvenlik tali- matını içeren bir etiket yapıştırılır. Ayrıca,kutuların içine kullanma ve güven- lik talimatı konur. İçinde en çok ikiyüz adet kapsül bulunan oluklu mukavva kutulardan altısı,en az on iki milimetre kalınlığında,kulpları madeni olmayan,sağlam,ahşap sandıklara yerleştirilir,kapakları galvanizli demir veya pirinç malzemeden yapılmış ağaç vidalarıyla kapatılır.Sandıkların üzerine,kapsülün adı,üretildiği fabrikanın adı ve yeri,Ohm. grubu,grizu güvenlikli olup olmadığı,miktarı,net ve brüt ağırlığı, üretim tarihi,kafile numarası,şablon kullanılarak kolay silinmeyecek bir boyayla yazılır. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez. Gecikmeli Elektrikli Kapsüller Madde 36 - Gecikmeli elektrikli kapsüller,elektrikle ateşlenen dinamit kap- sülleri gibi ambalajlanır.Ambalaj üzerine,ayrıca,gecikme kademe numaraları yazı- lır. ALTINCI BÖLÜM Güvenlikli Mühimmatın Ambalajı Mermiler ve Av Kapsülleri Madde 37 - Av ve nişan tüfek ve tabanca mermilerinin dolu ve boşları ile her türlü av kapsüllerinin en çok yüz adedi karton,plastik ya da madeni kutulara ko- nur. Kutular sağlam sandıklara yerleştirilir. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez.   YEDİNCİ BÖLÜM Piroteknik Mamullerin Ambalajı Şenlik ve İşaret Fişekleri,Bombalar,Döner Mamüller Madde 38 - Şenlik ve işaret fişekleri,bombalar,döner mamüller gibi pirotek- nik mamüllerin ateşleme bölümleri önceden kağıt ya da karton içerisine alınır, güvenli bir biçimde yapıştırılarak diğer bölümleriyle birleştirilir. Üzerlerine mamülün adını ve kullanış biçimini belirten etiketler yapıştırıldıktan sonra, sağlam tahta ya da oluklu mukavva sandıklar içerisine,sallanmayacak biçimde ko- nularak ambalajlanır. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez. Kestane Fişekleri Madde 39 - Demiryollarında kullanılan kestane fişekleri gibi patlayıcı işa- ret fişeklerinin en çok on adedi bir polietilen torbaya konularak ağzı hava ve su sızdırmayacak biçimde kapatılır. Bu torbalardan en çok yüz adedi tahta bir sandığa yerleştirilir ve kapağı pirinç ya da galvanizli çivi kullanılarak kapa- tılır. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez. Elektrikli Tutuşturucular Madde 40 - Detonotörsüz elektrikli kapsüller gibi elektrikli tutuşturucula- rın yüzer adedi,lambalı geçme sandıklara kağıt ambalajlar içinde konur. Dolu sandıkların brüt ağırlığı kırk kilogramı geçemez. Fünyeler Madde 41 - Çekme ve sürtme fünyeler ile fitil tutuşturucuların yirmi adedi sağlam kağıtlara sarılır,bu paketlerden en çok beş adedi aynı biçimde,yüzlük pa- ketler halinde ambalajlanır,iple bağlanır ve brüt ağırlığı kırk kilogramı geçme- mek koşuluyla sağlam sandık ya da varillere yerleştirilir. Eğlence Bonbonları Madde 42 - Patlayıcı eğlence bonbonları,karton kutulara,bu kutular da san- dıklara yerleştirilir. Oyuncak Patlayıcılar Madde 43 - Elle atılarak patlatılan atom gibi oyuncak patlayıcıların bin adedi,aralarına testere talaşı doldurularak karton kutulara konur.Kutular kağıt- lara sarılarak sağlam sandıklara yerleştirilir. Tabanca Mantarları Madde 44 - Mantarların en çok yirmi adedi alt yüzeylerinden ince bir karton levhaya muntazam aralıklı olarak yapıştırılarak karton kutulara konur. Mantar araları ve üstleri testere talaşı ve kağıtla yastıklanır,mantar üst kenarlarıyla kutunun kapağı arasında en az beş milimetre aralık bulundurulur. Kapaklar yerine oturtulduğunda kapak ağzı kenarları kutu alt yüzeyine kadar iner,kutular ya ka- ğıt bantlarla yapıştırılır veya iplerle bağlanır. Kutuların beş adedi bir arada paketlenir,bu paketlerden en çok yirmi adedi oluklu mukavvadan yapılmış bir sandık içerisine yerleştirilir. Sandık boşlukları da ayrıca testere talaşıyla beslenerek,paketler sarsıntıdan etkilenmeyecek bi- çimde yerleştirilir. Paket ve sandıkların üzerine, "TABANCA MANTARI", "DiKKAT! İÇİNDE PATLAYICI MADDE VARDIR", "TEHLİKELİDİR" sözcükleri yazılır. Kağıt Kapsüller Madde 45 - Oyuncak tabanca kağıt kapsüllerinden yüz adedi bir mukavva kutuya konur. Bu kutulardan en çok iki yüz adedi,sağlam kağıtlara sarılmış ve bir iple bağlanmış olarak oluklu mukavvadan yapılmış sandıklara yerleştirilir.Sandık iç yüzleri en az üç santimetre kalınlıkta testere talaşı,saman gibi maddelerle bes- lenir. BEŞİNCİ KISIM İthal ve Güvenlik Önlemleri İthal İzin Belgesi Madde 46 - Bu Tüzük kapsamına giren maddeleri ithal etmek isteyenlere,tica- ret sicilinde bu tür maddelerin ithalatçısı olarak kayıtlı bulunmaları,ithal edilecek maddelerin saklanmasına elverişli deposu bulunduğuna ilişkin depolama izin belgesine sahip olmaları,Sanayi ve Ticaret Bakanlığından alınacak yerli imal durum belgesinin aslını veya onaylı örneğini vermeleri ve güvenlik bakımın- dan durumlarının uygun bulunması koşuluyla,ithal edilecek miktarla sınırlı olmak üzere,İçişleri Bakanlığınca ithal izin belgesi verilir. Kamu kuruluşları ve maden işletmeleri sahipleriyle,liman,baraj,yol ve hava- alanları inşaatı yüklenicilerine bu işler için gerekli maddelerin ithaline izin verilirken ticaret siciline kayıtlı olma koşulu aranmaz. Bunlar,ayrıca,depolama izin belgesine sahip olmak yerine izin belgeli depo kiralayabilirler. Tıpta,sanayide ve tarımda kullanılacak olan birer kilograma kadar şişeler içinde veya yarım kilograma kadar mukavva veya karton ambalajlarda bulunan ve miktarı elli kilogramı geçmeyen potas güherçilesi ithali için depolama izin bel- gesi aranmaz. Başvuru Madde 47 - İthal izni için,ithal edilecek maddenin üretildiği fabrika ile fabrikanın bulunduğu ülkeyi,varsa patent tarih ve numarasını,kimyasal bileşimini ve belli başlı özelliklerini gösteren menşe şahadetnamesi ve proforma (teklif) faturaları,maddenin özellikleri ve ambalajları yönünden güvenli olduklarına ilişkin bulunan ve yetkili mercilerce belirlenen deneme istasyonlarından alınmış orijinal ambalaj belgesi de eklenerek bir dilekçe ile İçişleri Bakanlığına baş- vurulması gerekir. İthal izni verilmeden önce ithali istenilen patlayıcı maddelerden örnek is- teyerek inceleme ve testler yapmaya ve yaptırmaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir. Grizu ve Kömür Tozuna Karşı Güvenli Dinamit İthali Madde 48 - Kömür ve maden ocaklarında kullanılan grizu ve kömür tozlarına karşı güvenli dinamitlerin ithaline İçişleri Bakanlığınca izin verilebilmesi için,bileşim,özellik ve ambalajları belirlenmiş tipler üzerinden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İşgüvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük hükümlerine göre kullanma izni verilmiş olması ve bunların galeri denemelerinin yapıldığının bel- gelendirilmesi gerekir. İthal Öncesi İşlemler Madde 49 - İthalatçılar,ithalden önce,bu maddelerin,üretildiği ülkeyi,fabri- kayı,cins,nevi ve miktarını,hangi amaçla ithal edileceğini,nerelerde kullanıla- cağını,başka kişi veya kuruluşlara devredilecekse bunların adlarını ve teslim alacakları yerleri,gireceği gümrük kapısını,deniz ve hava limanını,transit ola- rak geçecekse yol güzergahını İçişleri Bakanlığına bildirmek zorundadırlar. İçişleri Bakanlığınca ithal izni verilen patlayıcı maddelerden,demiryolu,ka- rayolu ve denizyolu ile taşınacaklar için,gelişlerinden üç gün,havayoluyla taşı- nacaklar ise gelişlerinden yirmidört saat önce ilgili gümrük makamlarına deniz ve hava limanı yetkililerine yerel zabıta makamlarına yazılı olarak bilgi veri- lir. Deniz limanında izin belgesi verilmiş bir pallayıcı madde deposu yoksa deniz üstü işlemi yapılır ve patlayıcı maddeler liman başkanlığınca izin verilen en yakın ve en uygun iskeleye boşaltılır. İskelede yükleme ve boşaltma sırasında gereken güvenlik önlemleri zabıta makamlarınca alınır. İthalde Güvenlik Önlemleri Madde 50 - İthal edilmekte olan patlayıcı maddelerin,yüklenmesi,boşaltılma- sı,istifi,taşınması ve bunlardan örnek alınması sırasında sinirli,aceleci ve sert hareketlerden kaçınılması sağlanır.Ambalajların düşürülmemesine,çarpılmama- sına ve bozulmamasına,istiflerin bu Tüzüğe uygun olmasına dikkat edilir. Sandık- ların açılmasında ve depolamada gerekli güvenlik önlemleri alınır. Muayene ve Kontrol Madde 51 - İçişleri Bakanlığı,gerekli gördüğü hallerde ve ithalden önce pat- layıcı maddelerin siparişine ve örneklerine uygun olup olmadığını muayene ve kontrola yetkilidir. Muayene ve kontrol,ithalatın yapıldığı ülkede,Sanayi ve Ti- caret Bakanlığınca uygun görülecek bir deneme istasyonu veya laboratuvarda yap- tırılabileceği gibi,ithalde gümrük muayenesi sırasında da yaptırılabilir. İthat edilcek patlayıcı maddelerin kullanma kılavuzlarının,Türkçe olarak ha- zırlattırılması ve her ambalaja yeter sayıda konulması sağlanır. İthalde Yok Etme Madde 52 - Gümrüklere gelmiş bulunan pallayıcı maddelerin nitelikleri yönün- den ithal izin belgesine uygun olmadığı veya ambalajının bozuk olduğu muayene sırasında anlaşılırsa,ithalatçı bunları muayene tarihinden itibaren bir ay için- de geldiği yere geri göndermek veya yok etmek zorundadır.   ALTINCI KISIM Taşıma ve Güvenlik Önlemleri BİRİNCİ BÖLÜM Taşımada Genel Esaslar   Taşıma İzin Belgesi Madde 53 - Bu Tüzük kapsamındaki patlayıcı maddelerin fabrikadan,giriş güm- rüğünden,satıldığı yerden veya depolardan başka bir yere taşınması için taşıma izin belgesi alınması zorunludur. Bu belgeler,işletme,ithal,satın alma,depolama,kullanma veya satış izin bel- gesi bulunanların dilekçe ile yapacakları başvuru üzerine,gönderileceği yerin uzaklığına göre belirlenecek süre için geçerli olmak üzere yerel emniyet makam- ları,bulunmadığı yerlerde ilçe jandarma bölük komutanlıklarınca verilir. İthal edilecek veya ülkeden transit geçecek patlayıcı maddelere ait taşıma izin belgesi verilmeden önce İçişleri Bakanlığından izin alınır. Av tezkeresi sahiplerinin bir kiloya kadar ambalajlı barutları,avda kullanı- lan dolu fişekleri ve her türlü av malzemesi ile 83 üncü maddede belirtilen bi- rinci gruba dahil satıcıların,aynı belediye sınırları içerisinde taşıyacakları, beş kilogramı geçmeyen ambalajlı av barutları,her türlü av malzemesi ve beş bin adedi geçmeyen ava mahsus dolu fişekleri taşıma izin belgesine tabi değildir. Patlayıcı maddelerin taşınmasından sonra izin belgesinin kırk sekiz saat içinde yerel emniyet makamlarına,bulunmadığı yerlerde ilçe jandarma bölük komu- tanlıklarına verilmesi zorunludur. Belgeyi alan makam,taşınmasına izin verilen maddelerin yerine tam olarak gelip gelmediğini ve depo edildiği yeri saptayarak bunları belgeye yazar ve belgeyi veren yere geri gönderir. Belgeyi veren ve alan makamlar durumu Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirirler. Taşınacak patlayıcı madde miktarı,gideceği yerdeki sürekli,geçici veya gezi- ci depoların izin belgelerinde yazılı kapasitelerinden,depo edilmeden kullanıla- caksa,bir defada kullanılacak miktardan çok olamaz. Maden işletmesi içindeki depolar arasında yapılacak taşımalar için,her yıl onaylanmak,taşıma sırasında görev yapacak sorumluların adları bildirilmek ve sa- dece işletme sahasıyla sınırlı kalmak üzere sürekli taşıma izin belgesi verilir. İnsan tarafından taşınan ve on kilogramı geçmeyen,taşıtla taşınan ve iki yüz elli kilogramı geçmeyen aynı işyeri içindeki patlayıcı madde taşımaları,işyeri amirinin sorumluluğu altında,taşıma izin belgesi aranmadan yapılır. İthalde Taşıma İzin Belgesi Madde 54 - İthal edilen patlayıcı maddelerin taşıma izin belgesi bu maddele- rin ambalajlarının Tüzük hükümlerine uygunluğu belirlendikten sonra verilir. İthalatçı,ithal edilecek patlayıcı maddelerin yaklaşık geliş tarihini,onbeş gün önceden bildirmekle yükümlüdür. Kesin geliş tarih ve saatinin de demir,kara, denizyoluyla gelenler için gelişlerinden üç gün,havayoluyla gelenler için geliş- lerinden yirmi dört saat önce,geldiği yere göre istasyon,liman ve havaalanı mü- dürlükleriyle yerel güvenlik makamları ve gümrük idarelerine yazılı olarak bil- dirilmesi gerekir. Taşınması Yasak Patlayıcı Maddeler Madde 55 - Aşağıda belirtilen patlayıcı maddelerin taşınması yasaktır. A - Emici maddeye emdirilmemiş nitrogliserin, B - Nitrogliserini terlemeyle kusan dinamitler, C - Kapsül takılmış dinamitler, D - Civa fülminat,kurşun azotür,kurşun tirizinat,kurşun pikrat,tetrasen gibi kovan ve kapsüllere doldurulmuş bulunmayan her türlü inisiyal patlayıcı madde- lerle karışımlarından üretilen kağıt kapsüller,bonbonlar ve benzeri oyuncak tü- ründen kapsüller dışında kalan patlayıcı maddeler. Yasak Haller Madde 56 - PTT İşletmesi veya posta taşıyan yüklenicilere ait araçlarla koli halinde veya zarf içinde patlayıcı madde taşınması yasaktır. Birlikte Taşıma Yasağı Madde 57 - Dinamitler,barutlar ve kapsüller aynı taşıtta bir yerde ve bir arada taşınamaz. Bu Tüzük kapsamındaki patlayıcı maddelerin aynı vagonda veya gemi ambarında yahut motorlu ve motorsuz taşıtlarda yolcu,hayvan veya başka eşyayla bir arada taşınması yasaktır. Ancak,dolu ve boş av kovanlarıyla bunlara ait av kapsül ve av fişekleri,sa- niyeli fitillerle amonyum nitrat,bu Tüzük hükümlerine uygun olarak ambalajlanmış olmaları koşuluyla,birlikte veya diğer maddelerle bir arada kara taşıtlarında taşınabilirler. Bu taşımalarda aynı araçta parlayıcı ve yanıcı maddeler bulundu- rulmaz. Taşıma izin belgesi bu kurallara uygun olarak düzenlenir. Birlikte Taşıma Koşulları Madde 58 - Ana depolardan geçici ve gezici depolara ve işyerlerine yapılan ve il sınırı dışına elli kilometreden çok çıkmayan taşımalarda,toplam üç yüz ki- logramı geçmemesi ve çeşitli patlayıcı maddelerin aynı bölümlere konulmaması ko- şuluyla 57 nci maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Güvenlik Önlemleri Madde 59 - Ambalajların,taşıma sırasında patlayıcı maddelerin ambalaj için- deki,ambalajların taşıt içindeki dengeleri bozulmayacak biçimde yerleştirilmele- rine özen gösterilir. Yükleme ve boşaltma,seyir ve durma sırasında,taşıtın yakınında veya içinde sigara içilmez ve ateş yakılmaz. Ambalajlar,taşıt içinde sıkışmayacak,sarsılma- yacak,çarpılmayacak ve yuvarlanmayacak biçimde istif edilir ve ıslanmaması için önlemler alınır. Yükleme ve boşaltma işlerinde çalışan işçilerin,çalışma sırasında,çivisiz, işin ve işyerinin özelliğine uygun ayakkabı giymeleri zorunludur; çalışma günle- rinde alkollu içki kullanmaları ve iş başında sigara içmeleri yasaktır. Yükleme ve boşaltma sırasında,darbe,düşürme,sürtme,çarpma gibi tehlikeli olabilecek hareketlerden kaçınılır. Patlayıcı madde yüklü taşıtların insan ve hayvan topluluklarının bulundukla- rı yerlerde bekletilmesi yasaktır. Demiryolu istasyonlarında,limanlarda ve hava limanlarında patlayıcı maddelerin yükleme ve boşaltma işlemleri öncelikle ve bekletilmeden yapılır ve yüklenen taşıtların yükleme ve boşaltma yerlerinden derhal uzaklaştırılması sağlanır. Patlayıcı maddelerin yükleme,boşaltma ve taşınmasında diğer güvenlik önlem- leri yanında,Bakanlar Kurulunun 30/4/l953 günlü ve 4/685 sayılı kararıyla yürür- lüğe konulan sabotajlara Karşı Korunma ve Sabotajları Önleme Hakkında Talimat hükumlerine göre de gerekli önlemler alınır.   İKİNCİ BÖLÜM Karayoluyla Taşıma   Hız Sınırlaması ve İstifleme Madde 60 - Patlayıcı maddelerin karayollarında taşınmasında ambalajların darbe ve çarpmalardan korunması ve düşürülmemesi için önlemler alınır.Taşıma sı- rasında taşıtın hızı,tehlikeli madde taşıyan araçlar için öngörülen hız sınırla- malarını aşmamak üzere,görüş,yol,hava ve trafik durumuna göre bir tehlike oluş- turmayacak düzeyde tutulur. Patlayıcı maddeler,hayvan gücüyle çekilen taşıtlarla taşınmaz. Ambalajlar,taşıtlara,kapakları üst tarafa gelecek biçimde ve birbirlerine iyice yanaştırılmış olarak yerleştirilir,hareket halinde,patlayıcı madde amba- lajlarının sağa,sola oynamamaları,kaymamaları,sıçramamaları ve düşmemeleri için gereken önlemler alınır. Patlayıcı maddeler,taşıtlara taşıtın yan kenarlarının yüksekliğini aşmayacak biçimde yüklenir. Üstü kapalı taşıtların arkadan kilitlenir kapılı olması,üstü açık olan taşıtların branda beziyle iyice örtülmüş bulunması gerekir. İçi saç veya demir malzeme ile kaplı taşıtların tabanlarına ve yan kenarla- rına tamamen branda bezi döşenmesi zorunludur. Gece Yükleme ve Boşaltma Yasağı Madde 61 - Yükleme ve boşaltma gündüzleri yapılır.Taşıtların,yüklenecek veya boşaltılacak patlayıcı maddelerden en az yirmi metre uzaklıkta bulunması,gerekli güvenlik önlemlerinin alınması ve aydınlatmanın elektrikle yapılması koşuluyla geceleri de yükleme ve boşaltma yapılabilir.Yükleme,boşaltma ve taşıma sırasında taşıtın yanında sigara ve benzerlerini içmek,ateş yakmak ve kıvılcım çıkaran maddeler kullanmak yasaktır. Geceleme Yeri Madde 62 - Taşıtlar olabildiğince yerleşim yerleri dışında ve etrafı en az iki yüz metreye kadar boş bulunan arazide geceleyebilirler. Yerleşim yerleriyle konaklama yerleri arasında bir tepe veye benzeri bir engel bulunursa,uzaklık,yüz metreye kadar indirilebilir. Konaklamalarda her aracın başında sürekli olarak en az bir kişi korumayla görevlendirilir,ayrıca,topluca korunmaları için gerekli önlemler alınır. İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü zaman ve yerlerde gece pat- layıcı madde taşınmasını sınırlamaya ve yasaklamaya yetkilidir. Hava karardıktan sonra taşıtların önüne ve yanlarına görünebilen yükseklikte beyaz,arkasına kedi gözü camı veya kırmızı reflektörler konulması zorunludur. Güzergah Madde 63 - Üç yüz kilogramdan çok patlayıcı madde için verilecek taşıma izin belgelerinde,taşıtın izleyeceği yol ve konaklama yerleri belirtilir. Taşıma sırasında zorunlu nedenlerle belgede belirlenen yol ve konaklama yer- leri zabıta tarafından değiştirilirse,bu husus belgeye yazılır ve trafik zabıta- sına haber verilir. Taşıma sırasında bir tehlike olasılığı varsa,zabıta makamlarınca,istem üze- rine veya resen gerekli güvenlik önlemleri alınır. Konvoy Halinde Taşıma Madde 64 - Konvoy halinde taşımalarda taşıtlar arasınde en az seksen metre uzaklık bulunması zorunludur. Demiryolu geçitlerinde taşıtlar,bekleyerek yolun açık ve güvenli olduğunu gördükten sonra geçerler. Patlayıcı madde yüklü taşıtlar,olanaklar ölçüsünde insan topluluğu bulunan yerlerden geçirilmez; başka yol yoksa,geçiş için yerel güvenlik makamlarınca uy- gun görülen yerlerde güvenlik önlemleri alındıktan sonra bu taşıtların geçişine izin verilebilir. Gerek görülürse şehir içinde patlayıcı madde taşımaları için güvenlikli ge- çiş yerleri,yetkili mercilerce belirlenir,taşımaların bu yol üzerinden güvenlik- le yapılabilmesi için gerekli önlemler alınır. Yangına Karşı Önlemler Madde 65 - Patlayıcı madde taşınacak motorlu taşıtlarda kabul edilmiş stan- dart tiplerden,her an çalışır durumda en az iki yangın söndürme cihazı bulundu- rulması zorunludur. Taşıtlarda sarsıntı veya başka nedenlerle alev ve yangın çıkabilecek bir arıza meydana gelirse taşıt önce durdurulur,sonra patlayıcı madde ambalajları, olanaklar ölçüsünde güvenli ve gölgeli bir yere indirilir,üzerleri branda beziy- le örtülür ve bir görevli tarafından korunması sağlanır. Taşıtın arızası giderilemezse,ambalajlar,güvenlik önlemleri alınarak başka taşıtlara yüklenir. Ambalajların Bozulması Madde 66 - Yükleme ve taşıma sırasında ambalajlardan patlayıcı madde dökü- lürse,taşıt hemen durdurulur ve ambalajlar özenle güvenlikli bir yere indirilir. Daha sonra taşıt içine ve yola dökülmüş olan patlayıcı maddeler,maddenin özelli- ğine göre gereken usullerle temizlenerek yok edilir. Ambalajlar,taşıtlara,ancak, onarımları yapıldıktan sonra yüklenir. Taşıta Flama ve Levha Asma Zorunluluğu Madde 67 - Patlayıcı madde taşıyacak taşıtların ön ve arkasına, her iki ta- raftan görünecek biçimde,eni ve boyu otuz santimetre olan kırmızı renkte flama- lar asılması,ön,arka ve yanlarına da boyu yirmi,çizgi kalınlığı iki buçuk santi- metreden az olmayan beyaz renkli harflerle,kırmızı zemin üzerine, "PATLAYICI MADDE" sözcükleri yazılı levhalar konulması zorunludur. Karayoluyla Taşımada Gözetim Madde 68 - Karayoluyla yapılacak üç yüz kilogramdan çok patlayıcı madde ta- şımalarının bu konuda gerekli bilgi ve deneyimi olan bir kişinin gözetiminde ya- pılması zorunludur. Diğer Hükümler Madde 69 - Patlayıcı maddelerin karayoluyla taşınmasında bu Tüzükte düzen- lenmeyen hususlarda,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunuyla bu Kanunun uygulan- masına ilişkin yönetmeliklerde yer alan hükümler,erişme kontrollü karayolların- daki taşımalarda ise ilgili mevzuat hükümleri ayrıca uygulanır.   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Demiryoluyla Taşıma Gruplandırma Madde 70 - Demiryoluyla taşınacak patlayıcı maddeler aşağıdaki gruplara ay- rılır. Birinci grup: Dumansız av barutu,kara av barutu,taş barutu,dinamitler,sağır- laştırılmış (plastifiye edilmiş) olanlar dışında her türlü nitroselülozlar,piro- teknik mamüller. İkinci grup: Dinamit kapsülleri. Üçüncü grup : Patlayıcı madde olarak kullanılan saf ve teknik amonyum nitrat ile potas güherçilesi. Dördüncü grup : Ateşleme fitilleri,nişan,tüfek ve tabanca mermileri ve her türlü av malzemesi. Taşıma İzin Belgesi Madde 71 - Demiryoluyla yapılacak taşımalar için verilecek taşıma izin bel- gesine,taşınacak patlayıcı maddelerin 70 inci maddede gösterilen gruplardan han- gisine girdiği,ambalajlarının bu Tüzük hükümlerine uygun bulunduğu,ayrıca,yazı- lır. Gruplara Göre Taşıma Madde 72 - Birinci ve ikinci gruba giren patlayıcı maddeler ayrı ayrı vagon- larla taşınırlar ve bu vagonlara başka patlayıcı maddelerle başka eşya konulmaz. Şenlik fişeklerinden brüt üç yüz kilograma,bunun dışında kalan birinci gruba giren patlayıcı maddelerden yüz kilograma,ikinci gruba giren bütün patlayıcı maddelerden de kırk kilograma kadar olan miktarlar aynı vagon içinde ve bir ara- da taşınabilirler. Üçüncü ve dördüncü gruplara giren patlayıcı maddeler bu Tüzük hükümlerine göre ambalajlanmak ve kolay yanıcı maddelerle bir arada bulunmamak koşuluyla di- ğer eşyayla birlikte taşınabilirler. Vagon Tahsisi İçin Başvuru Madde 73 - Demiryoluyla patlayıcı madde taşımak isteyenlerin,vagon tahsisi için,taşımanın yapılacağı tarihten en az üç gün önce,taşımanın yapılacağı günü belirten bir dilekçeyle ve taşıma izin belgesini göstermek suretiyle,yükleme ya- pılacak istasyon veya ambarın veya işletilmesi T.C.Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğüne verilmiş bulunan limanın yetkili amirine başvurmaları gerekir. Yapılan başvuru üzerine,istasyon,liman veya ambarın yetkili amiri patlayıcı maddeye,en kısa zamanda ve diğer maddelere göre öncelikle vagon tahsisi için ge- reken önlemleri alarak yüklemenin yapılacağı gün ve saati yirmi dört saat içeri- sinde başvurana bildirir. Vagonların Durumu Madde 74 - Patlayıcı maddeler,kapalı ve kapıları kilitli,zemin ve yan tahta- ları deliksiz ve sağlam, içerisinde uç veya başları çıkmış çivi ve civata bulun- mayan vagonlarda taşınır.Yüklemeden önce,vagonların zeminleri süpürülür ve yıka- nır. Tozları dökülebilecek barut gibi patlayıcı maddelerin yükleneceği vagonların zeminine branda bezi serilir. Patlayıcı madde ambalajları,vagonlara,demiryoluna paralel olarak,dağılmaya- cak ve istiften düşmeyecek biçimde zemine yayılarak yüklenir. Yükleme ve Boşaltma Madde 75 - Patlayıcı maddelerin vagonlara yüklenmesi ve boşaltılması,istas- yon,liman veya ambarın yetkili amirinin veya bunların görevlendireceği bir me- murun gözetim ve sorumluluğunda yapılır. Vagonlar yüklendikten sonra kilitlenir, mühürlenir ve vagon numaraları taşıma izin belgesine yazılır. Demiryolu taşıma evrakına,gönderen ve gönderilenin adı,soyadı ve açık adre- sinin yazılması ve eşyanın gelişinin gönderilene bildirilmesi için,demiryolla- rında yürürlükteki usule göre gönderen tarafından bildirim işleminin yapılması zorunludur. Yangına Karşı Önlemler Madde 76 - Patlayıcı madde yüklenmiş olan vagonların ön ve arkalarında bulu- nan en az dörder vagona,ispirto,benzin,eter gibi yanıcı ve parlayıcı veya kib- rit,çakmak gibi ateş meydana getirebilen veya saman,tahta talaşı ve kuru ot gibi yangına neden olabilecek maddeler yüklenemez. Patlayıcı madde yüklü vagonlara,çivili ayakkabılarla veya sigara ve benzeri şeyler içilerek,kibrit,çakmak,çıplak ateş, kızgın cisimlerle patlamaya veya Yan- gına neden olabilecek maddelerle girilmesi yasaktır.   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Deniz, Nehir ve GÖllerde Taşıma   Yükleme ve Boşaltma Madde 77 - Patlayıcı maddelerin yükleneceği ve boşaltılacağı deniz taşıtla- rının çıkış ve varış limanlarındaki liman başkanlığının ilgili mevzuat gereğince bu taşıtların demirleyeceği yeri hazırlaması,yükleme ve boşaltmada çalıştırıla- cak işçi ve personelin adlarını yerel güvenlik makamlarına bildirmesi zorunlu- dur. Yükleme ve boşaltma sırasında iskeleye,işle ilgisi olmayanlar giremez.Çalı- şan işçiler,liman işletmesi sorumlusunun gözetimi altında bulundurulur ve iske- le,güvenlik makamlarınca korunur. Boşaltmadan sonra,patlayıcı madde yüklenen vagonlar ve kara taşıtları iske- lede bırakılmaz,bina ve topluluktan uzak bir yere çekilir ve burada korumaya alınır. Deniz taşıtlarındaki yükleme ve boşaltma sırasında vinçlerin çalıştırılması, geminin ilgili güverte subayı veya güverte lostromosu gözetiminde,silkeleme, çarpma ve sarsıntı olmayacak biçimde ve gerekli önlemler alınarak yıpılır. Boşaltmada Gözetim Madde 78 - Gemiden mavnaya veya motora ve motor veya mavnadan iskeleye pat- layıcı madde yüklenmesi ve boşaltılması liman işletmesi sorumlusunun gözetiminde yapılır. Ambalajların tabla sapan veya sandık sapanlara konulması ve indirilmesi sırasında sürtünmemesi,çarpılmaması ve ezilmemesi için gereken önlemler alınır. Yangına Karşı Önlemler Madde 79 - Patlayıcı madde yükleme ve boşaltılmasında çalıştırılacak işçiler ve personelin üzerinde sigara,kibrit,çakmak gibi maddeler bulundurulması yasak- tır. Patlayıcı madde yüklenecek motor ve mavnaların içi ve üstü süpürülür, yıka- nır,zeminine branda bezi serilir,yüklemeden sonra patlayıcı maddelerin üzerine ayrıca bir branda bezi örtülür. Yüklü motor ve mavnalarda ateş yakılmaz,elektrik ocağı kullanılmaz,sigara içilmez. Aydınlatma amacıyla kuru pilli el lambaları kullanılabilir. Motor ve mavnalara asılacak seyir güvenliğine ait lambaların güvenlikli ve sağlam olması gerekir. Diğer Hükümler Madde 80 - Patlayıcı maddelerin,suda çalışan taşıtlarla taşınmasında bu Tü- zükte yer almayan hususlarda Bakanlar Kurulunun 6/4/1952 günlü ve 3/14831 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileri ile Taşınmasına Dair Tüzükte yer alan bükümler uygulanır.   BEŞİNCİ BÖLÜM Havayoluyla Taşıma   Taşıma İzin Belgesi Madde 81 - Havayoluyla patlayıcı madde taşınabilmesi için,patlayıcı maddele- rin cins ve miktarları,nereden yükleneceği veya ithal edileceği,yüklenecek uça- ğın adı ve tipi,uçağın hereket edeceği havaalanı ile kalkış günü,saati ve inece- ği havaalanı bildirilmek suretiyle İçişleri Bakanlığından havayoluyla taşıma izin belgesi alınır. Hava limanı başmüdürlüğü veya hava meydanı müdürlüğü,gümrük idaresi ve gü- venlik makamlarınca birlikte,uçağın kalkış ve varış saatine göre havaalanında gerekli önlemler alınarak,alanın patlayıcı maddelerin yükleme ve boşaltılmasına ayrılacak bölümü hazırlar. Patlayıcı maddelerin uçağa yükleme veya uçaktan bo- şaltma işi ile diğer yükleme ve boşaltma işi mal sahibince sağlanacak personel tarafından en kısa zamanda yapılarak,havayoluyla taşıma izin belgesiyle birlikte gideceği yere gönderilir. Yükleme ve boşaltma anları dışında bu gibi patlayıcı maddeler,alanda depo- lanmaz,kısa bir süre için de olsa bekletilemez.   YEDİNCİ KISIM Depolama ve Güvenlik Önlemleri BİRİNCİ BÖLÜM Depolamada Genel Esaslar   Depolama İzin Belgesi Madde 82 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddeleri kullanmak veya sat- mak üzere depolayacak olanların İçişleri Bakanlığından patlayıcı madde depolama izin belgesi almaları zorunludur. Avcılar,av malzemesi bakımından bu kayda tabi değildirler. Satıcı,Depolayıcı ve Tüketicilerin Gruplandırılması Madde 83 - İzin belgelerinde belirtilen en yüksek miktarlara göre patlayıcı maddeleri kullanacak ve satacak olanlar üç gruba ayrılmıştır: Birinci grup: Perakende satıcılar,kuyucular ve az miktarda patlayıcı madde kullananlar. Bunlar depo kurmak zorunda değildirler. İkinci grup: İki tondan az patlayıcı madde depolayacak olan satıcılar,taş ocakları,çimento fabrikaları,küçük maden ocakları işleticileri,kanal açma,tarıma elverişli saha hazırlama işlerini yüklenenler gibi tüketiciler. Üçüncü grup: İki ton ve daha çok patlayıcı madde depolayacak olan satıcı ve tüketicilerle,maden işletmeleri ve stok amacıyla kurulmuş büyük dağıtım merkez- leridir. Depolarda Çalıştırılacak Kişiler Madde 84 - Patlayıcı madde depolarında,yerel güvenlik makamlarınca bu işler- de çalıştırılmalarında sakınca görülmeyen kişiler çalıştırılır. Depoların Korunması Madde 85 - Patlayıcı madde depolarında,sürekli olarak,durumları silah taşıma belgesi verilmesine uygun,yeterli sayıda bekçi bulundurulması zorunludur.Bekçi- lere kontrol saati verilir. İdarece gerekli görülen durumlarda eğitilmiş köpek de bulundurulur. Levhalar Madde 86 - Depo sınırları üzerine, "TEHLİKELİ BÖLGEDİR. GİRİLMEZ" levhaları- nın konulması zorunludur. Depo içinde uygun yerlere çalışma ve güvenlik yönerge- leri asılır. Stok istifleri sıra başlarına,patlayıcı maddenin,adı,cinsi ve mik- tarıyla üretim ve depoya giriş tarihlerini gösteren levhalar konur. Depoların dış duvarlarına Ek: 2'deki örneğe uygun levhalar konur. İstifleme ve Depolardan Dağıtım Madde 87 - Patlayıcı madde ambalajları,depolarda doğrudan doğruya zemine oturtulamaz,hava akımına engel olmıyacak biçimde,zeminle arasında on santimetre kadar boşluk kalmak üzere sağlam kalaslar veya bunlardan yapılmış ızgaralar üze- rine üretim tarihlerine göre sıraya konularak istif edilir. Bu istiflemede,gerek geçiş yerlerinde ve gerekse istif başlarında,ambalajların etiket ve yazılarının görülebilir ve okunabilir biçimde olması,ambalajların duvara gelen taraflarında duvarla aralarında boşluk bırakılması ve istif yüksekliğinin bir metre altmış santimetreyi geçmemesi gerekir. İstifler gruplar halinde ve aralarında geçiş boşlukları bulundurulmak sure- tiyle yapılır. Patlayıcı maddeler,depolardan,üretim tarihi sırasına uyularak dağıtılır. İstiflemede depo görevlisinin sorumluluğu altında,depo hizmetlerini bilen kişiler çalıştırılır. Birlikte Depolama Koşulları Madde 88 - Dinamitler,nitrogliserin,nitroselüloz,barutlar,kapsüller,av fi- şekleri ve piroteknik mamuller kesinlikle bir arada veya başka maddelerle bir- likte depolanamaz. Bu patlayıcı maddelerden her biri ayrı depolara veya deponun ayrı bölümlerine konulur. Ancak,amonyum nitrat ile dinamit,kapsül ile fitil aynı bölümde ayrı yerlere konabilir. Patlayıcı madde deposu bölümlerinin artırılması halinde Ek: 3/D sayılı şema- daki esaslar dikkate alınarak, Ek: 3 sayılı tip projeler uygulanır. Dinamit ve Kapsüllerin Depolanması Madde 89 - Kartuş halindeki dinamitler,depolarda,sürekli olarak ambalajla- rında bulundurulur. Sürekli ve geçici depolarda dinamit ve kapsüllerin aynı depoda birlikte bu- lundurulması halinde,dinamit ve kapsüllerin bulunduğu bölümlerin kapılarının ay- rı olması ve bölümlerin bitişik duvarları arasında sekiz ton kapasiteye kadar depolar için en az otuz santimetre,sekiz tondan on iki ton kapasiteye kadar de- polar için en az kırk santimetre,on iki ton kapasiteden yukarı depolar içinse en az elli santimetre boşluk bulunması ve ara duvar kalınlıklarının en az on dokuz santimetre olması zorunludur. Depolarda Onarım Madde 90 - Depolarda değişiklik ve onarım yapmak gerektiğinde,patlayıcı mad- deler,depolardan uzaklaştırılır,kalaslar üzerine düzenli biçimde yerleştirilir, üzerleri su sızdırmayan,güneş ışığını geçirmeyen branda bezleriyle örtülür ve bir görevlinin gözetiminde korumaya alınır. Bu işlerin hava kararmadan bitirilip patlayıcı maddelerin depoya konulması,bu mümkün olamayacaksa patlayıcı maddele- rin başka bir depoya taşınması zorunludur. İKİNCİ BÖLÜM Depo Kurmak Zorunda Olmayan Satıcı ve Kullanıcıların Uyacakları Kurallar   Tüketicilerin Yükümlülükleri Madde 91 - Birinci gruba dahil tüketiciler,ihtiyaçları olan patlayıcı madde- leri,meskün binalara en az on beş metre uzaktaki bir yerde,gece ve gündüz kendi gözetim ve sorumlulukları altında kilitli,etiketli ve sağlam bir sandık içinde bulundurabilirler. Tüketiciler İçin Miktar Sınırlaması Madde 92 - Kuyucular ve benzeri ihtiyaç sahipleri,patlayıcı madde olarak en çok iki buçuk kilogram dinamit,on kilogram taşbarutu ve yüz dinamit kapsülü bu- lundurabilirler. Ancak,bunların birden çoğunu bulundurmak durumunda olanlar,bu patlayıcı maddeleri ayrı ayrı sandıklarda saklamak zorundadırlar. Saniyeli fitiller miktar sınırlamasına tabi değildir. Perakende Satıcılar ve Yükümlülükleri Madde 93 - Birinci gruptaki perakende satıcılar,sadece av barutu,her türlü av kapsülü,boş kovan ve dolu fişek gibi av malzemesiyle oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeleri satmaya yetkilidirler. Bunlar,dükkanlarında bulundurabilecekleri çeşitli patlayıcı maddeleri,içleri uygun bir malzemeyle ateşe dayanıklı hale getirilmiş,üzerinde etiketi bulunan, çelikten yapılmış,özel kasa,sandık ya da dolaplar içinde saklamak ve yangın çık- ması halinde,bu patlayıcı maddeleri derhal uzak ve güvenli bir yere taşımak zo- rundadırlar. Birden çok türde patlayıcı madde,aynı sandık içinde,ancak,türlerine göre ay- rı ayrı bölümlere yerleştirilerek bulundurulabilir. Perakende Satıcılar İçin Miktar Sınırlaması Madde 94 - Perakende satıcılar,dükkanlarında,en çok on kilogram dumansız av barutu,on kilogram kara av barutu ve taş barutu,ayrıca kara av barutuyla doldu- rulmuş yirmi bin,dumansız av barutuyla doldurulmuş kırk bin av fişeği bulundura- bilirler. Her türlü av kapsülleri,boş kovanlar,oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeler,bu sınıırlamaya tabi değildir. Barut Satışı Madde 95 - Av malzemesi dükkanlarında açık ve dağılmış halde barut bulundu- rulamaz. Satışın açılmamış ambalajlar halinde yapılması zorunludur.   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Depo Kurmak Zorunda Olan Satıcı ve Tüketicilerin Uymak Zorunda Oldukları Kurallar   Depo Kurma Zorunluluğu ve İzin Belgesi Madde 96 - İkinci ve üçüncü gruba dahil satıcı ve tüketiciler depo kurmak zorundadırlar. Satıcılar dışında bu gruplara dahil olanlar,işin geçici olması halinde,izin belgeli bir depo sahibinden depo kiralayabilirler. Kira sözleşmele- ri,kamu kuruluşları arasında yapılanlar dışında noter önünde yapılır. İkinci gruba giren satıcı ve tüketiciler valiliklere,üçüncü gruba giren sa- tıcı ve tüketicilerse İçişleri Bakanlığına,bu Tüzüğün 5 inci maddesinin İ ve N bentleri dışında kalan bentlerinde öngörülen ve depo yapım işine göre hazırlanan belgelerin eklendiği dilekçelerle başvurarak,patlayıcı madde depo yapımı için izin belgesi almak zorundadırlar. Gezici depo yapımı izin belgesi başvurularına, yalnız, Ek: 4 deki örneklere uygun projelerin eklenmesi yeterlidir. Depo cinsi ve öteki hususlar izin belgesinde belirtilir. Valiliklerce izin belgesi verilenlerin kimlikleri ve izin belgesinin tarih ve sayısı İçişleri Bakanlığına bildirilir. Yeraltında ve ocak içinde yapılacak depolar için,Maden ve Taş Ocakları İş- letmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemleri- ne İlişkin Tüzüğün 18 inci maddesi hükmü uygulanır. Dükkanlardan Satış Madde 97 - İkinci ve üçüncü gruba giren satıcıların dükkanlarında 94 üncü maddede belirtilen miktarlardan çok patlayıcı madde bulundurulamaz. Av kapsülle- ri,boş kovan ve oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeler bu sınırlamaya ta- bi değildir. 94 üncü maddede sayılanlar dışında kalan,dinamit ve dinamit kapsülleri gibi diğer bütün patlayıcı maddelerin alıcıya teslimi depolardan yapılır.   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Patlayıcı Madde Depolarının Teknik Özellikleri   Depoların Türleri ve Projeleri Madde 98 - Yerüstü depoları, sürekli, geçici veya gezici olmak üzere üç gruba ayrılır. Projelerinin Ek:3 ve Ek:4 deki örneklere uygun olması gerekir. Örneklerdeki ve örnekler dışındaki kapasitelerde yapılacak depoların uygulama proje ve resimlerinin mevzuatın öngördüğü mercilerce onaylanması gerekir. Sürekli Depolar Madde 99 - Sürekli depolar yerüstü veya yeraltında yapılabilir. Yerüstü sürekli depoları olanaklar ölçüsünde, yerleşim yerlerinden uzak ve tek katlı olarak, patlama olduğunda uzaklara tehlikeli parçalar saçmayacak malzemeyle ve geniş saçaklı olarak yapılır ve çatılar izin merciince uygun gö- rülen hafif ve yanmaz malzemeyle örtülür. Depoların zemini, çivi, vida, herhangi bir yarık ve çatlak bulunmayan, düz- gün, sızdırmaz, herhangi bir cismin çarpmasıyla kıvılcım çıkarmaz ve kolay te- mizlenir biçimde çimento şap veya mozaikle kaplanır. Depoların duvarları, nem geçirmez bir harçla çatlaksız ve düz olarak sıva- nır, açık renkte badana edilir. Pencereler çatıya yakın yükseklikte ve güneş ışınlarının doğrudan depo içine girmesini önleyecek biçimde yapılır. Havalan- dırma için havalandırma delikleri konur. Pencerelerde demir parmaklık bulundu- rulur Havalandırma amacıyla açıldığı zaman içeriye yabancı cisimlerin girmemesi için pencerelere sağlam pirinç veya galvaniz tel kafes konur, ayrıca, dış kısım- larına dışarıya açılır ve içeriden mandallanabilir sağlam tahta tapaklar yapı- lır. Dış kapılar, sağlam sac malzemeden yapılır, gizli kilit takılır ve kanatları dışarıya açılır. İç kapılar, ahşap olarak yapılır. Yağmur olukları, yağmur mevsimlerinde sık sık kontrol edilerek, çalışır durumda bulundurulmaları sağlanır. Su baskınına karşı binanın etrafına kanallar açılır. Yeraltı sürekli depoları, maden işletmelerinde yeraltında ve ocak içinde yapılabileceği gibi, beton ve taştan sağlam duvarlı ve tavanlı üst ve yanları toprakla örtülerek veya bir yamaçta açılacak galeriyle girilmek suretiyle tünel biçiminde yapılabilir. Üstü toprakla örtülü ve galeri tipi gömme depoların üzerlerinde toprak ka- lınlığı, güvenlik uzaklıkları ve projelendirmeyle ilgili diğer hususlar için Ek: 6 daki esaslar uygulanır. Bu depoların çıkış ağzına gerektiğinde toprak veya be- ton bir sütre yapılır. Su girmemesi ve nem oluşmaması için gerekli önlemler alı- nır. Depo içi sıcaklığının 25 dereceyi geçmesini önleyecek havalandırma düzeni ve patlama etkisini azaltmak amacıyla uygun yerlere oyuk ve boşluklar yapılır. Geçici Depolar Madde 100 - Geçici depolar, üç yıla kadar süren geçici işler için yapılabi- lir. Bu süre içinde işin tamamlanmaması halinde geçici depolama izin belgesinin süresi bir yıl uzatılabilir. Geçici depolarda dayanıklı ve yanmaz tipte prefab- rik yapı elemanları kullanılabilir. Ancak, prefabrik yapi elemanlarıyla yapılan depolarda, işçilerin geliş ve gidişlerinde güvenliği sağlamak amacıyla depo ya- kınında koruyucu sütreler yapılması zorunludur. Bu gibi depoların kapı ve yan duvarları birbirine geçme veya bindirmeli olarak sağlam yapılır ve çatılar izin merciince uygun görülen hafif ve yanmaz malzemeyle örtülür. Döşemeler yerüstü sürekli depolarda olduğu gibi yapılır. Geçici depoların projeleri sürekli depoların projeleri gibi olur. Bu depolarda en çok altı tona kadar patlayıcı madde depolanabilir. Gezici Depolar Madde 101 - Gezici depolarda,en çok iki ton patlayıcı madde bulundurulabi- lir. Ancak,sismik araştırmalarda kullanılmak üzere,yalnız sismik dinamit için, ihtiyacın Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce belgelenmiş olması koşuluyla en çok on tonluk gezici depoya izin verilebilir. Gezici depoların yerleştirilmesinde çevre güvenliğinin tehlikeye düşmemesine dikkat edilir. Gezici depolar patlayıcı madde taşınmasında kullanılamaz. Depolarda Ortak Teknik Özellikler Madde 102 - Sürekli,geçici ve gezici depolarda aşağıdaki teknik özellikler bulunur: A - Bina içinde zeminden çatıya kadar yapılan bacalar ve bunlara açılan ha- valandırma delikleriyle depoların havalandırılmaları sağlanır. Baca delikleri, kuş,fare gibi hayvanların ve böceklerin girmesine engel olabilecek bakır veya pirinç tel kafeslerle örtülür. B - Depolar mevzuatın öngördüğü paratoner sistemiyle donatılır.Paratonerler veya çubuklarla yer arasında tam bir iletkenliğin bulunup bulunmadığının ve iletkenlerin depo duvarlarından ve çatısından izole edilmiş olup olmadığının araştırılması ve arızalarının giderilmesi için her yıl yağmur ve dolu mevsimin- den önce kontrol ettirilir. C - Depo kapılarına ve girişte duvarların yanına,statik elektriğe karşı top- raklanmış pirinç,bakır veya alüminyum levhalar konur. D - Aydınlatma tesisatı,yalıtılmış tipteki armatürlerle ve bu konudaki mev- zuata uygun olarak yapılır. E - Yerüstü depolarının çevresinde, Ek:5'e uygun olarak yapılacak sütrelerde kullanılacak toprakta taş parçaları bulunmaz,sütrenin iç tarafının eğimi toprak yığınının elverdiği derecede dik olur. Toprak sütrenin üzeri çimlendirilir veya bodur ağaçlarla ağaçlandırılır. Sütrenin tabanı depo binasına bir buçuk metre uzaktan başlar. Sütreler depo çatısının en üst noktasından en az bir metre daha yüksek ve sütrenin üstü de en az bir metre genişlikte olur. Sütre,depo binasını tamamen çevreliyorsa geçiş için uygun giriş yerleri ve tüneller açılır.Patlayıcı madde depoları için toprak sütre yerine,üst genişliği elli santimetreden az ol- mayan,depo çatısının en üst noktasından en az bir metre daha yüksek taş veya üst genişliği yirmi beş santimetre olan beton duvar yapılabilir. Depo engebeli arazide kurulmuş ve etrafında sütre görevini yapacak yüksek tümsekler varsa,toprak,taş veya beton sütrenin yalnız tehlike gösteren yana ya- pılmasıyla yetinilir. F - Stok miktarı beş bin kilograma kadar olan depolarda en az elli metre,beş bin kilogram dahil daha çok patlayıcı madde stoklanmış depolarda ise en az yüz metre uzaklıkta tel örgü çekilir veya denetim makamlarınca gerek görülürse duvar yapılır. G - Patlayıcı madde depolarının yapımında Ek:1 sayılı çizelgede gösterilen en az güvenlik uzaklıklarına uyulması zorunludur.   BEŞİNCİ BÖLÜM Depolamayla İlgili Güvenlik Önlemleri Sorumluluk Madde 103 - Bütün depo hizmetleri depo görevlisinin sorumluluğu altında yü- rütülür. Güvenlik Makamlarına Bildirme Madde 104 - Patlayıcı madde depoları sınırlarından izinsiz içeriye girenler, depo bekçileri tarafından en kısa zamanda güvenlik makamlarına bildirilir. Yangına Karşı Önlemler Madde 105 - Depo yakınında kuru ot,saman,kağıt,benzin,gaz,ispirto,mazot gibi kendi kendine veya herhangi bir etkiyle kolayca tutuşabilecek maddelerin bulun- durulması yasaktır. Depo binalarının çevresi elli metre kadar kuru otlardan te- mizlenir. Depo binaları dışındaki bir yangını söndürmek için 25 inci madde gereğince önlemler alınır. Depo ile ilgili personel,depo dışında yangın söndürme eğitimi yaptırılarak yetiştirilir. Depoların bulunduğu sahanın ana kapısından içeri gireceklerin,üzerinde bulu- nan kibrit,çakmak gibi ateş meydana getirici maddelerle sigara,pipo ve bütün ma- deni eşya görevliler tarafından alıkonulur.Patlayıcı madde depolarına bu tür ya- nıcı ve ateşleyici maddelerle girilemez. Miktar Sınırlaması Madde 106 - Depolarda,izin belgesinde yazılı olandan çok patlayıcı madde bu- lundurulamaz. Gece Çalışma Yasağı Madde 107 - Depolara patlayıcı madde konulması veya alınması gündüzleri ya- pılır. Zorunlu hallerde,sabit elektrik tesisatı,pilli el lambaları veya akümülatör- lü lambalar kullanılması koşuluyla gece çalışması yapılabilir.Açık alevle aydın- latma yapılması yasaktır. Depo Görevlileri Madde 108 - Depo içi sürekli hizmetler,patlayıcı maddeler konusunda eğitil- miş ve yeterli deneyimi olan görevliler tarafından yürütülür. Depo personeli olmayan işçi ve taşıyıcılar,patlayıcı madde ambalajlarını sa- dece depo kapısına kadar getirebilir ve depolardan çıkarılacak olanları da yine depo kapısından alabilirler. Depo Temizliği Madde 109 - Depoların içinin temiz bulundurulmasına özen gösterilir. Sandık,varil,kutu gibi boş ambalajlar ve alet,edavat ve benzeri diğer yaban- cı maddelerin depoda bulundurulması yasaktır. Statik Elektrik İçin Önlemler Madde 110 - Depoya çivili ayakkabılarla girilmez ve içerde çivisiz özel ayakkabı giyilir. Ayrıca depo görevlileri naylon,orlon,perlon gibi statik elekt- rik oluşturabilen giysileri kullanamazlar. Depo İçinde Yapılamayacak İşler Madde 111 - Galeri tipi gömme depoların depo hücresi ile diğer depoların içinde,ambalajların onarımı,çivilenmesi,açılması ve patlayıcı maddelerin amba- lajlarından çıkarılarak aktarılması gibi işlere kesinlikle izin verilmez. Bu iş- ler ancak depo dışında,gereken güvenlik önlemleri alınmış özel bir yerde yapı- lır. Ambalajların Açılması ve Düzeni Madde 112 - İçinde patlayıcı madde bulunan ambalajları açmada,bakır,pirinç ve alüminyum gibi yumuşak malzemeden yapılmış aletler kullanılır. Depolardaki patlayıcı madde ambalajları,yere atılmaz,sürüklenerek çekilmez, etrafa çarptırılmaz ve bunların düşürülmemelerine dikkat edilir.   SEKİZİNCİ KISIM Satış ve Satın Alma İşlemleri BİRİNCİ BÖLÜM Satış İşlemleri Satış İzin Belgesi Madde 113 - Bu Tüzük hükümlerine tabi patlayıcı maddeleri toptan ve peraken- de olarak satmak isteyenler bir dilekçeyle başvurarak satış izin belgesi almak zorundadırlar. Başvuru dilekçesine; A - Tüzük hükümlerine uygun patlayıcı madde deposunun bulunduğu veya birinci grupta yer alan perakende satıcıların dükkanlarında 93 üncü maddeye uygun düzen- lemenin yapıldığına, B - Satılacak patlayıcı maddelerin cinsine, C - On sekiz yaşın tamamlanmış bulunduğuna ilişkin belgeler eklenir. Birinci gruba dahil olanların satış izin belgesi valiliklerce,ikinci ve üçüncü gruba dahil olanların satış izin belgesi İçişleri Bakanlığınca verilir. Satış izin belgeleri, 1-3 yıl süreli olarak verilir. Aynı sürelerle yenile- nebilir. Valiliklerce satış izin belgesi verilenlerin kimlikleri ve izin belgelerinin tarih,sayı ve süreleri İçişleri Bakanlığına bildirilir. Soruşturma Madde 114 - Satış izin belgesi verilebilmesi için,yapılacak soruşturma so- nunda,ilgilinin,durumunun güvenlik yönünden uygun olduğunun belirlenmesi gere- kir. Kayıt İşlemleri Madde 115 - Satıcılar,aldıkları,sattıkları ve halen depolarında bulundurduk- ları patlayıcı madde miktarlarını,noterlikçe onaylanmış deftere günÜ gününe yaz- mak,kimlere ne miktarda satış yaptıklarını da belirterek,ay sonunu izleyen yedi gün içinde yerel güvenlik makamlarına bildirmek zorundadırlar. İkinci ve üçüncÜ gruplara dahil satıcıların bildirimlerinde yer alan bilgi- ler,üç aylık dönemler için ocak,nisan,temmuz ve ekim ayları başlarında valilik- lerce İçişleri Bakanlığına bildirilir. Satıcılar,alıcıların satın alma ve kullanma izin belgelerine,kendilerine sattıkları patlayıcı maddelerin cins ve miktarıyla satış tarihini yazıp onayla- mak zorundadırlar. Sınırlama Madde 116 - Şenlik ve işaret fişekleriyle oyun ve eğlence aracı olan patla- yıcı maddelerin brüt beş kilograma kadar olan miktarlardaki satışları serbest- tir. Ancak, şenlik ve işaret fişekleri on sekiz yaşından küçüklere satılamaz. Atış Sorumluluğu Madde 117 - Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeler dışında şenlik ve işaret fişeklerinin kullanılması,bu işi bilen bir sorumlu gösterilerek yerel mülkiye amirinden izin alınmasına bağlıdır.   İKİNCİ BÖLÜM Satın Alma İşlemleri ve Kullanma Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi Madde 118 - Patlayıcı madde satın almak ve kullanmak isteyen kişi ve kuru- luşlar ikametgahlarını,işlerini veya sanatlarını,patlayıcı maddeyi hangi işte ve nerede kullanacaklarını bildiren ve aşağıdaki belgeleri ekledikleri bir dilek- çeyle valiliğe başvurarak İçişleri Bakanlığından satın alma ve kullanma izin belgesi almak zorundadırlar: A - Patlayıcı maddenin alıcısına veya cins ve miktarına göre,depoda saklan- ması gerekiyorsa deponun izin belgesi,kiralanmışsa kira sözleşmesi, B - Kullanılacak patlayıcı maddenin cins ve miktarını belirten patlayıcı madde ihtiyaç raporu,(Bu rapor,kendi ihtiyaçlarını tesbit edebilme olanağı bulu- nan kamu kuruluşları için kendilerince,bu olanağa sahip olmayan kamu kuruluşla- rıyla özel kuruluş veya kişiler için il bayındırlık ve iskan müdürlüğünce veri- lir. Bu raporda,patlayıcı madde ihtiyaç miktarları her yıl için ayrı ayrı belir- tilir.) C - Kamu ve özel kuruluşlardan ihaleyle alınan işlerde,bu hususu belgeleyen yazı, D - Maden veya taş ocağı işletme ruhsatı,maden veya taş ocağı başkasından kiralanıyorsa noterlikçe onaylı kira sözleşmesi,bir kamu kuruluşuna ait ocağın kiralanması söz konusuysa,bu kamu kuruluşu tarafından verilen maden veya taş ocağının kullanılabileceğine ilişkin yazı, E - Patlayıcı maddeleri kullanacak kişinin bu Tüzük hükümlerine göre veril- miş ateşleyici yeterlik belgesi, F - Ateşleyicinin ateşlemeyi yapmayı üstlendiğine ilişkin noterce düzenlen- miş belge, G - Varsa,daha önce alınmış ve kullanılmış satın alma ve kullanma izin bel- gesi. Valilik,başvuruları,belgelerle birlikte,görüşünü de açıklayarak,İçişleri Bakanlığına gönderir. Bakanlıkça uygun görülenlere satın alma ve kullanma izin belgesi verilir. Kamu kuruluşlarının patlayıcı madde satın alma ve kullanma izin belgesi al- malarında bu maddenin C ve F bentleri uygulanmaz. Geçici İşlerde Satın Alma ve Kullanma Madde 119 - Geçici bir iş için patlayıcı madde satın almak ve kullanmak is- teyenlerin ihtiyaç miktarları,yaptırılacak inceleme üzerine belirlenmek ve her defasında alınacak miktar iki buçuk kilogramı,toplam olarak yirmi beş kilogramı geçmemek koşuluyla ve yalnız bu iş için,satın alma ve kullanma izin belgesi va- liliklerce verilir. Bilimsel ve tıbbi amaçlar için kullanılacak,yarımşar kilograma kadar muhafa- zalı şişeler içinde ambalajlanmış ve özel dolap veya sandıklarda saklanmak koşu- luyla iki buçuk kilograma kadar olan patlayıcı maddelerin satın alınması,saklan- ması ve kullanılması yerel mülkiye amirlerinin iznine bağlıdır. Bu izin her yıl yenilenir. Ancak,işi gereği kullanmak üzere,uzman doktorlar,eczaneler ve kimya labora- tuvarları,laboratuvarları olmak koşuluyla üniversiteler,yüksek okullar,enstitü- ler ve diğer okulların yetkili öğretim görevlileri yerel mülkiye amirinin iznine gerek kalmaksızın,iki yüz elli grama kadar patlayıcı maddeyi üretebilir ve de- neylerde kullanabilirler. Bu üretim ve deneylerden artan patlayıcı maddeler,bek- letilmeksizin,aynı gün ilgili yönetmelik hükümlerine göre yok edilir.Yok edilme- den sonra bu durum belgelendirilerek,yetkililerin kontroluna sunulmak üzere sak- lanır. Kapasite Madde 120 - Satış yapmak,depolamak ve kullanmak üzere izin belgesi alanlar, depolarının kapasitesinden çok patlayıcı madde satın alamazlar.   DOKUZUNCU KISIM Kullanma ve Güvenlik Önlemleri   Ateşleyici Yeterlik Belgesi Madde 121 - Patlayıcı maddelerin ateşlenmesinde görev alacak kişilerin,ateş- leyici yeterlik belgesi almaları zorunludur. Ateşleyici yeterlik belgesi,yapıla- cak sınavda yeterli bilgi ve deneyime sahip oldukları anlaşılan ve yaptırılacak soruşturmaya göre durumu uygun bulunanlara valiliklerce verilir. Sınav kurulları,valiliklerce,bu konuda teknik bilgiye sahip üç kişiden oluş- turulur. Üyelerden birinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı maden mühendisi iş müfettişi olması zorunludur. Ateşleyici yeterlik belgesinde,belge sahibinin kimliği,kullanabileceği pat- layıcı maddelerle yerler ve işkolları belirtilir. Ateşlemede Güvenlik Önlemleri Madde 122 - Lağım delikleri ancak ateşlenecekleri zaman doldurulur.Kartuşlar biçimleri bozulmadan,oldukları gibi kullanılır ve lağım deliklerine zorla sokul- maz. Dinamit kapsülleri kartuşlara kullanılacağı zaman takılır.Elektrikle ateşle- mede ateşlemeden önce ateşleme makinesi ve elektrikli kapsül devresi gözle kont- rol edilir. Patlamayan bir lağım bulunursa veya bundan kuşku duyulursa fitille ateşleme- den en az bir saat,elektrikle ateşlemeden beş dakika geçmeden iş alanına hiç kimse giremez. Patlamamış patlayıcı madde artıkları,bir nezaretçinin sorumluluğu altında,olanak varsa,o lağımı delen usta tarafından,patlamamış lağım deliğinin en az otuz santimetre yakınında,ona parelel başka bir delik delinip doldurularak ateşlenir. Delinme,doldurulma,ateşleme ve pasanın kaldırılması sırasında,çalışma ala- nında,görevlilerden başkasının bulunması yasaktır. Ateşleyici,lağım deliğinde kalan patlamamış patlayıcı maddeleri zararsız ha- le sokamazsa,çalışmayı durdurur; kendisinden sonraki vardiya ateşleyicisine du- rumu bildirerek işi teslim eder ve nezaretçiye gerekli bilgileri bizzat verir. Patlamamış kartuş ve kapsüller bulunması olasılığına karşı, pasalar elle kaldırılır ve kartuş ve kapsüller aranır,kürek,kazma ve benzeri aletler kulla- nılmaz. Kullanma Talimatı Bulundurma Zorunluluğu Madde 123 - Şenlik,işaret ve donanma fişeklerinin atış ve kullanma talimatı, üretici kuruluş tarafından ambalajlarına konur. Uygulanacak Diğer Hükümler Madde 124 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerin kullanılmasında,bu Tüzükte hüküm bulunmayan hallerde Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzüğün il- gili maddeleri uygulanır. Ancak,sözü edilen maddelerle diğer Bakanlıklara veril- miş olan yetkiler,maden ve taş ocakları işletmeleriyle tünel yapımı dışındaki yerlerde İçişleri Bakanlığı tarafından kullanılır.   ONUNCU KISIM Çeşitli Hükümler Devir İzni ve Yasağı Madde 125 - Satış izin belgesi,ancak,bu belgeyi alan kişi ve kuruluşlarca kullanılır, başkalarına devredilemez. Satın alma,depolama veya kullanma izin belgeleri,belgeyi veren makamdan izin almadan devredilemez. Yıllık Bildirim Zorunluluğu Madde 126 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddeleri üretmek ve ithal etmek üzere izin belgesi alanlar,yıllık üretim ve ithalatın çeşidini,miktarını ve kullandıkları patlayıcı özellikteki hammaddelerin ve artıklarının miktarını, bir sonraki yılın ilk ayı içinde İçişleri Bakanlığına bir çizelge halinde vermek zorundadırlar. Yolcu Beraberinde İthal Yasağı Madde 127 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerin yolcu beraberinde ithali yasaktır. Kazaların Bildirilmesi Madde 128 - Patlayıcı madde kazalarının, ölüm ve yaralanma olsun veya olma- sın,işveren,işveren vekili veya sorumlu müdür tarafından yerel güvenlik makamla- rına ve Cumhuriyet savcılıklarına derhal bildirilmesi zorunludur. İdari ve Adli İşlemler Madde 129 - İzin belgesi sahiplerinin bu Tüzük hükümlerine aykırı hareketle- rinin belirlenmesi halinde,aykırılığın giderilmesi için kendilerine yeterli süre verilerek uyarıda bulunulur.Ateşleyici yeterlik belgesi almış olanların bu Tüzük hükümlerine aykırı davranışlarının belirlenmesi halinde,bunun yinelenmemesi ken- dilerine yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderilmemesi veya aykırı davranışın yinelenmesi halinde,ilgili- lerin belgeleri,İçişleri Bakanlığı,belgeyi veren valilik veya belgenin kullanıl- dığı yer valiliğince geçici veya sürekli olarak geri alınır. Aykırılığın suç oluşturması halinde,durum,Cumhuriyet savcılığına bildiril- mekle birlikte belgeler geçici veya sürekli olarak geri alınır. Zaptetme Madde 130 - Belgesiz olarak üretildikleri, ithal edildikleri, taşındıkları, saklandıkları, depolandıkları, satıldıkları veya kullanıldıkları anlaşıldığında, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 90 ıncı maddesine göre zaptolunan patlayıcı maddeler,işlemi yapan memurca izin belgesi bulunan en yakın patlayıcı madde de- posuna geçici olarak teslim edilir. Zaptolunan patlayıcı maddelerin hazırlık soruşturması sırasında sulh hakim- liğinden,son soruşturma sırasında da mahkemeden,soruşturma ve yargılamanın sonu- cu beklenilmeksizin satılmalarına veya uygun görülen bir mercie teslim edilmele- rine karar alınması halinde,bu patlayıcı maddeler ya kararda gösterilen mercile- re teslim edilir veya patlayıcı madde satınalma,depolama ve kullanma izin belge- sine sahip kişi ve kuruluşlara bu Tüzük hükümlerine göre izin alınarak satılır. Satış ve bu husustaki işlemler, Suç Eşyası Yönetmeliğine göre yapılır. Harp Mühimmatının Askeri Amaç Dışında Kullanılması Madde 131 - Askeri amaçlarla ve harp mühimmatı olarak kullanılmak üzere üre- tilen patlayıcı maddelerin,gerektiğinde askeri amaçlar dışında kullanılmak üzere Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna devri için İçişleri Bakanlığından izin alın- ması ve bu Tüzüğün patlayıcı maddelerin ambalaj ve kullanımına ilişkin hükümle- rine uyulması zorunludur. Uzmanlardan Yararlanma Madde 132 - İçişleri Bakanlığınca, bu Tüzük hükümlerinin uygulanmasında ve yapılacak denetimlerde konunun ilgisine ve önemine göre kamu idare, kurum ve ku- ruluşlarının uzmanlarından yararlanılır. İzin Belgeleri Yönergesi Madde 133 - İzin belgelerinin renk,biçim ve içeriği İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönergede gösterilir. Yönetmelik Madde 134 - Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerin standart stabilite testlerinin usul ve esaslarıyla,kusurları giderilemeyecek derecede hatalı ve bo- zuk olduğu,depolarda uzun süre bekleme gibi nedenlerle özelliğini yitirdiği mua- yene sonucu anlaşılan patlayıcı maddelerin ve üretim sırasında oluşan artıkların yok edilme usul ve esasları,Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde,İçişleri Bakanlığıyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ortaklaşa hazırlaya- cakları bir yönetmelikle belirlenir. Geçici Madde 1 - Bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerin üretildiği, işlendiği ve depolandığı işyerleriyle bunlara ait veya bağımsız patlayıcı madde depolarında Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içerisinde Tüzük hükümlerine uygun olarak gerekli değişikliklerin yapılması zorunludur. İçişleri Bakanlığınca uygun görülecek zorlayıcı veya kabul edilebilir nedenlerle gerekli değişikliklerin yapılamaması halinde,bu süre bir yıl daha uzatılabilir. Belirti- len süre içerisinde,gerekli değişiklikleri yapmayan işyerlerinin çalışmaları sü- re bitiminde durdurulur. Ancak,Bakanlar Kurulunun 18/5/1956 günlü ve 4/7310 sayılı kararıyla yürürlü- ğe konulmuş bulunan Barut ve Patlayıcı Maddelerle Silah ve Teferruatının ve Av Malzemesinin Sureti Murakabesine Dair Tüzük hükümlerine uygun olmaları koşuluy- la, patlayıcı madde depolarının, Ek: 1 de gösterilen güvenlik uzaklıklarına ve Ek: 3 deki örnek projelere uygunlukları aranmaz. Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten önce Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından kurulmuş olan patlayıcı madde fabrika ve imalathaneleri ile bunlara ait patlayıcı madde depoları veya bu kuruluşa ait bağımsız patlayıcı madde depo- ları hakkında bu maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. Kaldırılan Hükümler Madde 135 - Bakanlar Kurulunun 18/5/1956 günlü ve 4/7310 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan Barut ve Patlayıcı Maddelerle Silah ve Teferruatının ve Av Malzemesinin Sureti Murakabesine Dair Tüzük ile bu Tüzüğün bazı maddelerinin değiştirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulunun 8/5/1963 günlü ve 6/1718 sayılı, 31/7/1980 günlü ve 8/1391 sayılı kararlarıyla yürürlüğe konulan Tüzükler yürür- lükten kaldırılmıştır. Yürürlük Madde 136 - 6551 sayılı Barut ve Patlayıcı Maddelerle Silah ve Teferruatı ve Av Malzemesinin İnhisardan Çıkarılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesine göre ha- zırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete'de yayı- mı gününde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 137 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.     Ek :1 PATLAYICI MADDE İŞYERLERİNİN VE DEPOLARININ ÇEVREYE OLAN GÜVENLİK UZAKLIKLARI ÇİZELGESİ     **** AŞAĞIDAKİ ÇİZELGELER İÇİN TÜZÜKLER KÜLLİYATININ 3.CİLT 3047-3066 NUMARALI SAYFALARINA VEYA 29.9.1987 TARİH VE 19589 SAYILI RESMİ GAZETEYE BAKINIZ.     Ek : 2 Patlayıcı Madde Bulundurulan Depoları Gösterir Levha Ek : 3/ A - 1 8 Tonluk Sürekli Depo Ek : 3 / A - 2 8 Tonluk Depo - Cepheler Ek : 3/ B - 1 15 Tonluk Sürekli Depo Ek : 3/B-2 15 Tonluk Depo-Cepheler Ek : 3/C - 1 30 Tonluk Sürekli Depo Ek : 3/C - 2 30 Tonluk Sürekli Depo - Cepheler Ek : 3/D Ek : 3/E - 1 Depo Pencere Detayı 1 Ek : 3/E - 2 Depo Pencere Detayı 2 Ek : 3/E - 3 Depo Pencere Detayı 3 Ek : 3/E-4 Depo Kapı Detayı Ek : 3/E - 5 Depo Kapı Detayı Ek : 3/E - 6 Depo Havalandırma Deliği Ek : 3/F - 1 75 Tonluk Üstü Toprakla Örtülü Yer Üstü Deposu Ek : 3/F - 2 75 Tonluk Üstü Toprakla Örtülü Yer Üstü Deposu Ek : 4/A 2 Tonluk Gezici Depo Ek : 4/B 10 Tonluk Gezici Depo Ek : 5 Sütreler Ek : 6 ÜSTÜ T0PRAKLA ÖRTÜLÜ VE GALERİ TİPİ GÖMME DEPOLARIN ÖZELLİKLERİ   A) Üstü toprakla örtülü ve gömme depolar için toprak kalınlığına ilişkin formüller bu Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddeler için geçerli olmak üzere aşağıda gösterilmiştir: I- Gömme depolarda bir depo hücresi ile komşu diğer bir galeri arasındaki toprak kalınlığı. 10,75.k=g.X üzeri 3 (x)= Hücre ile komşu galeri arasındaki metre cinsinden uzaklık. II - Patlayıcı madde ambalajlarının istifleme kurallarına uyulmak koşuluyla toplu olarak depolanması halinde depo üstünde bulunması gereken toprak kalınlı- ğı: 8.k=g.(y+1) üstü 3 (y) - Depo üstünde bulunması gereken metre cinsinden toprak kalınlığı. III - Patlayıcı madde ambalajlarının,istifleme kurallarına uyulmak koşuluyla bir galeriye boylamasına sıralanması halinde,depo üstünde bulunması gereken top- rak kalınlığı: 8. k= g. (3/2 z+1) üstü 3 (z) = Depo üstünde bulunması gereken metre cinsinden toprak kalınlığı. IV - Bir gömme depoda sandıkların konulacağı galerinin uzunluğu: L=3.y (L) = Galerinin metre cinsinden uzunluğu. (y) = II nci formülle elde edilen değer. Formüllerdeki: k, depoya konulacak patlayıcı maddenin kilogram cinsinden miktarı- nı. g, arazinin cinsine göre: Hafif toprak için g= 1,25 Adi toprak için g= 1,50 Kuvvetli kum için g= 1,75 Taşla karışık toprak için g= 2.00 Fazla killi toprak için g= 2,25 Kaya için g= 3.00 Depo inşaatının beton olması halinde g= 2,50 Depo inşaatının betonarme olması halinde g= 3.00 katsayısını göstermektedir. MUHTELİF MİKTARLAR VE (g) LER İÇİN (X,Y,Z,L) NİN HESAPLANMIŞ DEĞERLERİ   g Depoya konulacak patlayıcı madde: k (kg) ------------------------------------------------------------------------------- 5000 10000 15000 20000 30000 40000 50000 ----- ----- ------ ------ ------ ------ ------ 2.25 29.00 36.50 41.50 46.00 52.50 58.00 62.00 (X) 2.50 28.00 35.00 40.50 44.50 50.50 50.00 60.00 3.00 26.50 33.00 38.00 41.50 47.50 52.50 56.50 ------------------------------------------------------------------------------- 2.25 25.50 32.00 37.00 40.50 46.50 51.50 55.50 (Y) 2.50 24.50 31.00 35.50 39.00 45.00 49.50 53.50 3.00 23.00 29.00 33.50 37.00 42.00 46.50 50.00 ------------------------------------------------------------------------------- 2.25 17.00 21.50 24.50 27.00 31.00 34.50 37.00 (Z) 2.50 16.50 21.00 24.00 26.00 30.00 33.00 36.00 3.00 15.50 19.50 22.50 24.50 28.50 31.00 33.50 ------------------------------------------------------------------------------- 2.25 75.50 96.00 110.00 121.50 139.50 154.00 166.00 (L) 2.50 72.50 92.50 106.00 117.00 134.50 148.50 160.00 3.00 68.50 87.00 100.00 110.00 126.50 139.50 150.50 ------------------------------------------------------------------------------- B) Bir gömme depoda (II) numaralı formüle göre bulunacak toprak kalınlığına ulaşıncaya kadar giriş galerisi açılır. Depo hücresi,giriş galerisi sonunda buna dik olarak (IV) numaralı formüle göre bulunacak (L) uzunluğunda galeri açılarak yapılır. Giriş galerisi uzunluğu (III) numaralı förmülle bulunacak toprak kalınlığın- dan (z) az olmayacaktır. Depo hücresine 200 kilogramdan çok patlayıcı madde konulacaksa hücre galeri- si karşısına 3 metre uzunlukta patlamaya karşı bir galeri açılır. C) Üstü toprakla örtülü veya gömme deponun giriş ağzına 2 metre uzaklıkta 3 metre uzunluğunda hücre biçiminde bir siper yapılacaktır. Bu siperin etrafı,yük- sekliği ve genişliği depo giriş ağzı alanının iki katı olarak toprakla örtülür. D) Üstü toprakla örtülü ve gömme deponun galerileri genel ulaşım yolların- dan en az 20 metre, oturulan binalarla içinde çalışılan tesis ve fabrikalardan en az 50 metre uzaklıkta olacaktır.